24i 
en daar komen alle koorden samen, waardoor de marionetten in beweging 
gebracht worden. 
Zoo is bet den Nederlanders gelukt hun koloniën op de meest verstan- 
dige wijze te exploiteeren. De Nederlandsche regeering is de voornaamste, 
bijna de eenige koopman in de koloniën ; zij heeft het monopolie van den koffie-, 
rijst- en indigo-handel, en wil een Javaan op eigen rekening koffie ver- 
bouwen, dan moet hij zijn waren tegen een door de regeering vastgestel- 
den prijs aan het goevernement leveren. Daardoor behaalt dit ontzachlijke 
winsten, daar b.v. Java alleen jaarlijks 62000000 kilogrammen koffie le- 
vert. 
De plantages worden niet meer, zooals vroeger, door slaven bewerkt ; 
wel echter verrichten de inboorlingen heerendiensten en ook voor hunne 
hoofden moeten zij dezen presteeren. Dit stelsel, dat indertijd door den 
graaf van den Bosch onder den naam van cultuurstelsel is ingevoerd, heeft 
sedert belangrijke wijzigingen ondergaan. De grondslag echter, dat de ko- 
loniën bestaan ter wille van het moederland, heeft men behouden. Intus- 
schen heeft Nederland wel eenigermate recht op die exploitatie, in zooverre 
als het een aantal bronnen van inkomsten in het leven geroepen heeft, die 
tegenwoordig veel voordeel afwerpen. De Nederlanders toch hebben den 
koffieheester, de theestruik en den kinaboom in de koloniën ingevoerd en 
aangekweekt. 
Wel voelen de inlanders het hun opgelegde juk, doch ten gevolge van 
hun natuurlijken aanleg dragen zij het zeer geduldig. Over het algemeen 
toch zijn de Maleiers van een zeer kalm en onderworpen karakter ; ze stel- 
len hun eischen niet hoog en zijn tevreden, wanneer ze maar rijst, visch 
en betelwortel hebben. Dat hebben ze niet alleen, maar bovendien nog 
tijd tot muziek , tooneelvoorstellingen en kampstrijden van wilde dieren. 
Ze zijn dus dubbel en dwars tevreden en denken aan geen opstand. Trou- 
wens, de bevolking vaart wel bij het bestuur der Nederlanders, zooals ook 
blijkt uit de verbazende toeneming van het bevolkingscijfer. Zoo steeg b.v. 
de bevolking van het kleine eiland Madoera, tusschen de jaren 1856 en 
1871 van 393426 tot 676818 zielen. Niets spreekt duidelijker voor het 
door de Nederlanders ingevoerde stelsel, dat in het buitenland wel veel 
gesmaad, maar weinig gekend wordt. Zeker is het, dat daar waar de 
Nederlanders regeeren, de toestand veel meer bevredigend is dan in die 
streken, waar de inheemsche vorsten hun gezag onverkort behouden hebben 
en zeeroof en slavenhandel nog steeds voortduren, terwijl alleen ruw ge- 
weld op den troon zit. 1 
Volgens de grondwet van het koninkrijk der Nederlanden heeft de koning 
het opperbestuur der koloniën en bezittingen van het rijk in andere we- 
relddeelen. De minister van koloniën is namens den koning belast met 
1. F. v. Hellwald. Ueber Colonien und über die hollandische Niederlassungen in Oslindien ins- 
besondere. Wien und Amsterdam. 1871. 80 . 
II. 
16 
