246 
Ofschoon Mahomedanen, hebben zij zich nooit schuldig gemaakt aan de 
vervolging van andersdenkenden. — Ja, er is een spreekwoord onder de 
naburige volken, dat zegt : ?Een Atjehnees vloekt een Christen en biedt 
hem gelijktijdig brood en zout aan/’ 
Als alle Oostersche volken, maken zij zich bij den handel aan allerlei 
bedriegerijen schuldig. Op het punt van nijverheid zijn zij zeer achterlijk. 
Alleen in het vervaardigen van zijden stoffen en van gouden en zilveren 
voorwerpen munten zij uit. 
Hun monarchie is erfelijk en absoluut, maar zoowel boven als naast en 
onder den koning staan een menigte staatkundige en kerkelijke autoriteiten, 
die dikwijls de zonderlingste titels dragen. 
De hoofdbezigheden der Atjehneezen bestaan in vechten, drinken, wedden 
en opiumschuiven. Alleen in dien tijd dat dit noodig is verpleegt hij, 
opdat hij zich het overige deel van het jaar ongestoord aan zijn genietingen 
kan wijden, zijn peperplanten, kamferboomen en arecapalmen. Deze plan- 
ten zijn voor den Aziatischen handel van het hoogste gewicht en gedijen 
voortreffelijk. 
In vroeger tijden oefende Atjeh een soort van oppergezag over alle 
Soenda-eilanden uit en was in deze streken de machtigste zeerooversstaat. 
Bijna alle stammen van Sumatra geven zich daarmee af. Trouwens, de 
Maleiers beschouwen het als een zeer eervol middel van bestaan. 
Iedere Atjehnees is soldaat en elk dorp heeft zijn eigen leger, dat bij 
eiken twist onmiddellijk op de been gebracht wordt ; hun wapenen bestaan 
uit een helm, een borstharnas, een zwaard, een boog en pijlen en daaren- 
boven een meer of min nieuwerwetsch geweer. 
Aldus schreef v. Hellwald, nu drie jaren geleden en maakt ter loops 
melding van de moeielijkkeden tusschen de Nederlanders en Atjeh. Thans 
is de toestand veranderd en een geregeld en naar men hopen mag blijvend 
bestuur is in die streken gevestigd. Wel heeft die oorlog schatten gelds 
en honderden menschenlevens gekost, maar daardoor is het tevens gelukt 
een nieuwe en zeer schoone parel te voegen aan Neêrlands kroon. 
Op slechts geringen afstand van Sumatra’s oostkust liggen de tinrijke 
eilanden Bangka en Biliton. Deze eilanden belmoren tevens tot die wei- 
nige gedeelten van Neerlandsch Indië, die niet bepaald vruchtbaar zijn. 
Aan steden is Sumatra niet rijk. Aan de oostkust ligt de stad Pcdem- 
bang, met 50000 inwoners, een stad die echter geheel en al het karakter 
van een inlandsche kampong heeft. Aan de westkust van het eiland noe- 
men we Padang , Tapanoeli, Bengkoelen, Singkel en Siboga, terwijl de 
haven van Kotta-Radja op de noordkust wellicht een zeer schoone toe- 
komst te gemoet gaat. 
Borneo, het grootste der vier Soenda-eilanden, wordt, evenals Sumatra, 
door den evenaar doorsneden. Wat zijn horizontalen vorm aangaat lijkt het 
