256 
goede gelegenheid tot havenvorming aan en de havens van Fez en Mogador 
bewijzen, dat men van die gesteldheid partij heeft weten te trekken. 
Ten Z. van kaap Noen begint de kust der Sahara. De heerschende 
oostenwinden hebben het zand voortdurend in een westelijke richting ver- 
plaatst, zoodat de zandlaag in het westelijk deel dier woestijn niet alleen 
veel dikker is dan in het oostelijk deel, maar het zand bovendien tot hooge 
duinen langs de kust is opgewaaid. Dat tevens groote massa’s in zee 
geworpen zijn, spreekt wel van zelve. Zoo strekken zich uitgebreide zand- 
banken voor de Sahara uit en een sterke branding maakt het naderen van 
die kust in hooge mate gevaarlijk. 
Ten Z. van kaap Verd wordt dit eenigszins anders. Wel blijft ook kier 
de kust vlak en zandig, doch deze komt meer met onze kusten en de 
westkust van Frankrijk overeen, en de monden der rivieren boden een 
geschikte gelegenheid tot het doen ontstaan van havensteden, Bathurst aan 
de G-ambia en St. Louis aan den Senegal. 
De kust van Opper- Guinea is vlak en bestaat grootsndeels uit roode 
leemaarde, die ’s zomers steenhard en door de droogte gescheurd is. Die 
kustgordel is slechts smal, daar zich, op betrekkelijk geringen afstand van 
den Atlantischen Oceaan, het Fong-gebergte verheft. De verschillende dee- 
len dezer kust dragen onderscheiden namen, als : Sierra-Leonakust , Peper- 
kust, Ivoorkust, Goudkust en Slavenkust. Voor havenvorming biedt zij 
weinig gelegenheid aan. Toch ontstonden hier de havens Freetown , Mon- 
rovia , Cape- Coast- Cast l e en St. George d’Llmina. 
Voorbij den delta van den Niger verheffen zich de meer steile kusten van 
de Golf van Biafra en van Guinea. Tusschen kaap Lopez en kaap 
Negro is de kust bij afwisseling steil en vlak. Veelal verheffen zich rot- 
sen op de kust. Vroeger ging deze streek voor uitermate ongezond door, 
doch de ondervinding, door Europeanen opgedaan, is hiermede niet in over- 
eenstemming. 
Meer naar het Z. wordt de kustgesteldheid buitengemeen ongunstig en 
havens ontbreken er. Die weinigen, die er nog gevonden worden, zijn 
weinig bruikbaar. 
Thans komen we aan het rotsig schiereiland van de Kaapstad. Van de 
ligging dezer stad maakt men zich gewoonlijk een onjuist denkbeeld. Zij 
ligt namelijk niet op de zuidkust, maar op de westkust van Afrika, aan 
de Tafelbaai en heeft de zee in het noorden. Genoemd schiereiland eindigt 
in het Z. in de kaap de Goede Hoop en ten O. daarvan ligt de Valsche Baai. 
Langs kaap Agulhas en de onbeschutte Algoabaai bereiken we de zuid- 
oostelijke punt van dit werelddeel. 
De oostkust vertoont alleen in het zuidelijk deel eenige havens en wordt 
verder op vlak, moerassig en ongezond, zoodat dan ook de weinige steden, 
die daar gevonden worden, niet op de kust liggen, maar op eilandjes voor 
de kust. 
Het Somali-land heeft steile kusten, terwijl zich tusschen de Eoode Zee 
en het Mokasse-gebergte een smalle en dorre landstreek uitstrekt, die den 
naam draagt van Samhara. 
Van de eilanden en eilanden-groepen, die Afrika omgeven spreken wij 
aan het eind der beschouwing van dat werelddeel. 
