259 
stam, om de grenzen van zijn gebied zoo ver mogelijk uit te zetten en in 
zijn soort een wereldrijk te stichten, dat echter gewoonlijk weder in puin 
valt, zoodra de sterke arm, die het oprichtte, verlamd is. Intusschen biedt 
dat leven der Afrikaansche menschheid voor ons weinig belangwekkends 
aan, daar al die staten toch voortdurend op een zeer lagen trap van 
beschaving blijven staan. Want zonder de eigendommelijke beschaving 
van Bornoe en dergelijke staten te miskennen , moet men toch toe- 
geven, dat alleen daar sporen van hooger ontwikkeling gevonden wor- 
den, waar Europeanen of ten minste Arabieren den voet hebben gezet. 
In velerlei opzichten is de invloed van de laatsten veel grooter dan die 
van de eersten, wat vooral daaraan toegeschreven moet worden, dat de 
afstand, die de Arabieren van de negers scheidt, veel geringer is dan die, 
welke tusschen Europeanen en negers bestaat. Dat heeft ook zijn invloed 
gehad op de verbreiding van den Islam in Afrika ; trouwens, het spreekt 
wel van zelve, dat de zinnelijke leer van Mahomet op de weinig ontwik- 
kelde Ethiopiers meer vat had dan de verheven grondstellingen van het 
Christendom. Want terwijl het Christendom, in weerwil van de toewijding 
en zelfopoffering van zendelingen en den krachtigen steun uit Europa en 
Amerika, geen noemenswaardige vorderingen heeft gemaakt, is de Islam 
onmerkbaar en zonder dat bepaald pogingen ter verspreiding ondernomen 
zijn, tot aan den evenaar, in het hart van Afrika doorgedrongen en heeft 
een gunstigen invloed uitgeoefend op de ruwe fetischdienaars, die hij be- 
keerde. Toch moeten we onze verwachtingen in dit opzicht niet te hoog 
stemmen, want het is meermalen gebleken, dat de Afrikaansche bevolking 
door de aanraking met andere volken eer voor- dan achteruit gaat. 
Naar de mate van beschaving waarop de bevolking staat, verdeelt de 
geleerde reiziger Georg Schweinfurth Afrika in drie gebieden. Langs de 
kusten en vooral in de noordelijke helft van het werelddeel vinden wij 
tot op een tamelijk grooten afstand in het binnenland het gebied der vuur- 
wapenen , welk gebied met Europa vrij levendige handelsbetrekkingen 
onderhoudt. Daarop volgt, meer naar het binnenland, een gebied dat door 
de Eui’opeesche markt, door bemiddeling van inlandsche stammen, alleen 
nog van kleed ingstoffen wordt voorzien. En in het hart van Afrika strekt 
zich nog een gebied uit, dat voor de Europeanen bijna geheel gesloten 
bleef en waar de geringe kleeding der bevolking slechts uit eigen ge- 
maakte bedekselen van beestenvellen of boombladeren bestaat. Tusschen 
beide laatstgenoemde gebieden kan men nog een soort van overgangsge- 
bied waarnemen , waarin het verkeer gedreven wordt door middel van 
koper en glaspaarlen, die daar bijna de plaats van ons geld innemen. Die 
streek is tevens de voornaamste zetel van den slavenhandel. 
Ook wanneer men let op hetgeen de nijverheid levert, kunnen we de- 
zelfde indeeling in drie gebieden volgen, maar hier heeft juist het omge- 
keerde plaats gehad als bij de ontwikkeling der historische volken. In den 
regel brengen internationale handelsbetrekkingen van allerlei aard, oorlogen 
en vreedzaam verkeer, een hoogere beschaving te weeg, of wel waar twee 
volken, in ontwikkeling verschillend, met elkaar in contact komen, verdwijnt 
het minst ontwikkelde. Niets van dat alles heeft echter in Afrika plaats. 
De invloed van de Europeanen werkt er slechts storend en volstrekt niet 
