260 
gunstig, niet opbouwend. Hoezeer het verkeer met blanken verlammend 
op den neger werkt, blijkt uit het feit, dat elk Afrikaansch volk, dat in 
de laatste jaren min of meer een Europeescke beschaving overnam, in 
productiekracht sterk achteruit ging en meer dan vroeger afnankelijk werd 
van den toevoer uit Europa. Nu is dit trouwens een zaak, die van zelve 
spreekt. Zijn door het aannemen van Europeesche zeden of gewoonten 
nieuwe behoeften ontstaan, dan is onmiddellijk de Europeesche nijverheid 
bij de hand om dezen te bevredigen en sluit van den aanvang af alle in- 
heemsche nijverheid buiten. Ook de Mahomedaansche volken in het noorden 
van Afrika leveren een bewijs voor deze stelling. Van jaar tot jaar wor- 
den zij minder productief, ofschoon zij in den bovengenoemden tweeden 
gordel een handelsgebied vinden, gelijk aan dat, wat de Europeanen in den 
eersten vinden. 
Maar het krachtigst bewijs van alles voor bovengenoemde waarheid levert 
Soedan. Sedert de Islam aldaar ingevoerd is, heeft een trapsgewijze ach- 
teruitgang plaats en binnen weinige jaren zullen de laatste sporen eener 
vroeger bloeiende inheemsche nijverheid verdwenen zijn. 
HET ATLAS-GEBIED. 
De natuur heeft Afrika als het ware verdeeld in een aantal afzon- 
derlijke leden. Een dier leden is het noord-westelijk berggebied, dat 
zich ongeveer over de helft der door de Middellandsche zee bespoelde 
noordkust uitstrekt. Het ligt tusschen den Atlantischen Oceaan en de 
Kleine Syrtus en wordt in het zuiden begrensd door een bergketen, die 
tevens de grens der groote woestijn Sahara vormt. Dit gebied wordt 
ingenomen door het keizerrijk Marokko , de Fransche kolonie Algiers en 
het sultanaat Tunis, welke staten zich in zuidelijke richting ook over het 
noordeljjk deel der woestijn uitstrekken. 
Dit bergland loopt evenwijdig met de noordelijke kust uit en droeg 
langen tijd den naam van Atlas-gebergte. In waarheid echter bepaalt zich 
de Atlas tot Marokko, dat hij doorsnijdt in een richting van Z.W. naar N.O. 
Wel duiden Fransche geographen het in Algerië, evenwijdig met de noord- 
kust loopende gebergte onder den naam van Grooten en Kleinen Atlas aan, 
doch Gerard Rohlfs, die dit gebied bereisde, zegt dat Algerië slechts uit- 
gestrekte hoogvlakten met daarvoor liggende randgebergten bezit. Ook de 
ouden gaven als grenzen voor den Grooten Atlas op de kapen Ghir, aan 
den Atlantischen Oceaan, en el Deir , aan de Middellandsche zee. 1 
1. Gerhard Rohlfs. Meio erster Aufenthalt in Marokko uud Reise siidiich voin Alias durch 
die Oasen Droa und Tafilet. Breinen. 1873, 80 . S. 36. 
