263 
de kust af gerekend de derde. Deze noemen de Franschen den Grooten 
Atlas. Daar men hieronder echter alleen den Marokkaanschen Atlas heeft te 
verstaan, zullen we dit gebergte aanduiden als het randgebergte der Sa- 
hara. Deze keten loopt ten zuiden van en evenwijdig met de hoofdketen 
van bovengenoemden Atlas, dwars door Algerië, als zuidelijke grens van 
het steppengebied en zoo naar Tunis, dat voor een groot deel door de 
uitloopers van de Algerijnsche bergen ingenomen wordt. 
De zoo even genoemde bergketen nu vormt over haar geheele uitgestrekt- 
heid, van den Atlantischen Oceaan tot aan Kaap Bonn, de noordelijke grens 
van dat gebied, dat we tot de Sahara moeten rekenen. Evenmin als de 
beide meer noordelijk gelegen ketenen vormt ook dat randgebergte een 
onafgebroken bergketen. Het bestaat meer uit een aantal, door inzinkin- 
gen van elkaar gescheiden bergen, die een gemiddelde breedte hebben van 
9 tot 10 uur gaans en een aantal toppen, die tot op bet laatst van Maart 
met sneeuw bedekt zijn. Onder die afzonderlijke ketenen noemen we als 
de voornaamste bet Auras-gebergte, dat in den Mhammel een hoogte van 
2305 M. en in den Scheliha een van 2320 M. bereikt. Als Um-Debben 
zet bet zich naar Tunis voort. 
Aan de zuidzijde dalen deze ketenen, die een gemiddelde hoogte hebben 
van 17 90 M., steil af, vooral in bet oostelijke deel. Hier ligt de pas El- 
Kantara, die tot op een hoogte van 568 M. daalt. 
Het volgt uit den aard der zaak , dat we in dit gedeelte van Afrika 
geen flink ontwikkelde stroomstelsels vinden; ja, men kan nauwelijks een 
enkele rivier aanwijzen, die eenige beteekenis beeft voor bet achterland. 
In Tunis en Algiers vinden de meer belangrijke wateraderen alleen haar 
ontstaan in bet middenste steppengebied en moeten dus, om de zee te 
bereiken, door het Algerijnsche Middengebergte en de kustketen breken , 
of althans door de laatste. Velen, en o. a. met den Scheliff is dit bet 
geyal, maken, nadat ze de vlakte bereikt hebben, zulk een sterke bocht, 
dat ze een tijdlang evenwijdig met de zeekust loopen. 
In Marokko ontspringen, met uitzondering van de Muluija, die ook in 
het steppengebied zijn oorsprong beeft, de meeste rivieren op de noord- 
westelijke hellingen van den Atlas en stroomen dus naar den Atlantischen 
Oceaan. De meest beteekenende dier stroomen zijn de Wadi-Kusch , de 
Seboe, de Oem-el-Rhea, d. i. »moeder der planten” en de groote Tensift, 
Meer naar bet zuiden volgen nog de Asaka of Aksabi , in bet landscbap 
Noen, en de Braa, een echte woestijn-rivier, die ten Z. van bet randge- 
bergte der Sahara stroomt. 
De Wadi-Draa, die den Rijn in lengte overtreft, beeft altijd water, zelfs 
midden in den zomer, ten minste tot op dat punt, waar de zuidelijke rich- 
ting van den stroom in een westelijke veranderd wordt. Rijk aan water 
is deze rivier natuurlijk niet. Zelfs wanneer zij baar hoogsten stand bereikt 
beeft, voert ze in baar bovenloop nog niet zooveel water af als de Spree 
