267 
waarin men, om voort te gaan, met de handen langs de wanden tasten 
moet. Yoeg daar nog bij afschuwelijke holen, duistere gaten en enge, 
vochtige hoeken , vol met beenderen van doode dieren , en het melancho- 
lisch donker waarin dat alles gehuld is. Op sommige punten van de stad 
is de bodem zoozeer in alle richtingen gespleten en uitgegraven, het stof 
zoo hoog en dicht, de stank zoo afschuwelijk en het in de lucht gonzende 
muggen- en muskietenheir zoo talrijk, dat het den Europeaan werkelijk 
onhoudbaar wordt. Binnen den tijd van een half uur heeft onze weg zoo- 
vele en zulke grillige bochten gemaakt, dat dezen , op het papier gebracht, 
een beeld van een der meest samengestelde arabesken van het Alhambra 
vormen zou. Yan tijd tot tijd vernemen we het geklater van een mo- 
lenrad, het geklepper van een weefstoel of het gezang van kinderstemmen, 
dat klaarblijkelijk uit een nabijzijnde school komt , maar dat alles hoort 
men wel, doch men ziet er niets van. 
Naderen we het centrum van de stad, dan wordt het in de straten wat 
levendiger. De mannen zien ons verwonderd aan, de vrouwen keeren zich 
om of verbergen zich, de kinderen beginnen te schreeuwen en loopen weg 
of dreigen ons uit de verte met de vuist. Wij komen langs enkele 
fonteinen, rijk met mozaïk versierd, edel gewelfde poorten en stoute bogen. 
Elk oogenblik bevindt men zich in een volslagen duisternis, dat daarna 
voor een schemerachtig halfdonker plaats maakt, om eenige schreden verder 
weer door een volslagen duister vervangen te worden. Eindelijk slaan wij 
een der hoofdstraten van de stad in, omstreeks 2 M. breed. Alles wendt 
den blik naar ons, alles dringt zich om ons henen en de soldaten hebben 
de grootste moeite om ons de menigte van het lijf te houden. Bijna bij 
elke schrede moeten we stilstaan, ’t zij om een aanzienlijken Moor te paard 
of een pakezel of een gesluierde dame op een kameel voorbij te laten. 
Zoowel ter rechter- als ter linkerzijde ontwaart men druk bezochte bazars, 
rijke handelshuizen en moskeeën, welker ingang opgevuld is met biddende 
muzelmannen. 
De lucht is bezwangerd met een sterken geur van aloë, wierook en allerlei 
andere kruiden. De straten zijn vol kinderen en bedelaars , sommigen 
met vuile lompen bedekt en vol afzichtelijke wonden en zweren. Daar- 
tusschen door ontdekt men verbazend leelijke vrouwen en bijna naakte 
potsenmakers, met bloemen en veeren bekransd, die voortdurend loopen te 
lachen, te zingen en te springen. Op den hoek van een straat ontmoeten 
wij een heilige, een buitengemeen zwaarlijvig man, geheel naakt, en die niet 
dan met moeite zijn weg vervolgt, steunend op een lans, die met een 
roode stof overdekt is. Van uit de schuinte werpt hij een blik op ons, 
terwijl hij binnensmonds een paar onverstaanbare, woorden mompelt. En 
nauwelijks is die man ons voorbij gegaan, of we ontmoeten vier soldaten, 
die een man in hun midden wegvoeren. Het is klaarblijkelijk een op heeter- 
daad betrapte dief, want de hem volgende kinderschaar loopt aanhoudend 
te schreeuwen : »de hand afkappen ! de hand afkappen !” Een eind verder 
zien wij twee mannen , die op een baar een lijk dragen , dat bijna 
een mummie geworden is. Kortom, onwillekeurig kwam de vraag bij 
mij op of ik waakte of droomde, of het mogelijk was, dat Parijs en Eez 
op een en dezelfde planeet liggen. 
