286 
dingen, die bet van verre aanvoeren. Hiervan vinden we vele voorbeel- 
den ten Z. van den Atlas, o. a. in Tidikelt. 
De oasen met zichtbaren toevoer van water worden alleen gevonden aan 
den voet van booge gebergten. Het spreekt wel van zelve, dat in zulk een 
Wadi de watervoorraad afneemt, naarmate men zicb verder van haar bron- 
nen verwijdert, want zoowel bet afvoeren van water ter besproeiing der 
omliggende velden als een zeer sterke verdamping doen de watermassa 
steeds afnemen. Zoo kan de Draa alleen in bet voorjaar, wanneer de 
sneeuw op de bergen gesmolten is en bet bovendien sterk geregend beeft, 
den oceaan bereiken. Die wadi’s, die naar bet binnenland stroomen, voor- 
men ten tijde van baar boogsten waterstand meeren, poelen of moerassen. 
De oasen met zichtbaren watertoevoer verkeeren in de gunstigste 
omstandigheden. De ruime toevoer van water staat den bewoners toe niet 
al te spaarzaam te zijn bij de bespi’oeiing hunner velden, terwijl tevens de 
temperatuur van de lucht door dat stroomende water een heilzame wijzi- 
ging ondergaat, zoodat in die oasen ook vruchtboomen uit minder warme 
streken gedijen. Daar intusscben de bodem niet gelijkmatig belt, moeten 
de bewoners voor kanalen zorgen om bet water aan te voeren. 
Intusscben is er in de gebeele woestijn geen enkele rivier, die altijd wa- 
ter bevat. Want al rekent men ook de Draa nog tot bet gebied der Sahara, 
dan nog weet men, dat deze slechts bij uitzondering den oceaan bereikt. 
In den regel stroomt zij slechts tot op dat punt, waar haar zuidelijke 
richting in een noordelijke verandert. De rivierbedding, die de oase Toeat 
deed ontstaan en die uit de samenvloeiing van een aantal takken ontstaat, 
beeft slechts op zeer enkele punten zichtbaar water. De Mia en de Irhar- 
har, rivieren met kolossale stroombeddingen, hebben bijna nooit een zicht- 
baren watervoorraad. Wat kolossale watermassa’s moeten intusscben werk- 
zaam zijn geweest, om dergelijke rivierbeddingen te doen ontstaan en met 
water te vullen ! De bedding van den Irharhar b. v. beeft op sommige 
plaatsen een breedte van verscheiden uren gaans. Daarbij beeft zij een 
verbazende diepte. We mogen derhalve gerust aannemen, dat de orogra- 
phische en klimatologische toestanden van de Sahara eenmaal geheel an- 
ders waren. Trouwens, de talrijke versteeningen van gebeele bosschen 
maken bet duidelijk, dat ook de plantengroei in de Sahara vroeger veel 
weelderiger is geweest, dat er dus vroeger meer water viel. 
Niet minder opmerkelijk is de rijkdom der Sahara aan meerbekkens en 
meren. Het talrijkst zijn dezen natuurlijk in de inzinkingen, maar ook op 
boog gelegen plaatsen, zooals in Fezzan worden ze gevonden. En boe 
groot moet niet de onderaardsche watertoevoer zijn, om, bij de sterke ver- 
damping, die men in de Sahara vindt, zulke watermassa’s in stand te 
houden ! 
Verdampen die meren, dan worden er »SeWc/ia’s” gevormd, d. z. plaatsen 
met een harde oppervlakte en een drassig en ondergrond. Sommige meren 
hebben daarbij zulk een sterk zoutgehalte, dat zich na de verdamping een 
dikke korst van zuiver zout vormt. Opmerkelijk is het, dat in die seb- 
kha’s de bodem steeds opengescheurd is en dat regelmatige veelhoeken, 
meestal zeshoeken, daarin ontstaan. Is echter een meer zeer sterk zout- 
houdend, dan ontstaan een aantal schollen. De sebkha van Tamentil 
