289 
Dat de Scbott-el-Mel-Rhir beneden den spiegel van de Middellandsche 
zee gelegen is, is boven allen twijfel verbeven. De jongste metingen heb- 
ben uitgemaakt, dat hij 14 M. daar beneden ligt — derhalve zou de 
onderwaterzetting van dat gebied niet met al te groote zwarigheden te 
kampen hebben. Wel ziet men echter op nagenoeg alle kaarten die land- 
streek door een bergketen gescheiden van de Middellandsche zee, maar het 
is zeer twijfelachtig of die keten werkelijk bestaat. De in den winter van 
1874 — 1875 uitgezonden expeditie constateerde, dat het plan voor uitvoe- 
ring vatbaar was en dat het daartoe benoodigde kanaal slechts een lengte 
van 16 km. behoeft te hebben. 
Het ligt voor de hand hoeveel voordeel het omliggende land uit de ver- 
wezenlijking van het plan trekken zou. En de hypothese, dat het nadeelig 
werken zou op het klimaat van Europa, een hypothese , die zoowel in 
Duitschland als in Zwitserland herhaaldelijk werd uitgesproken, mist allen 
grond. Het gebied, dat op deze wijze aan den oceaan terug gegeven zou 
worden, is in vergelijking van de Sahara slechts klein en toch reeds voor 
een gedeelte met water bedekt. Het eenige gevolg , dat hieruit zou 
kunnen ontstaan, zegt Gerard Rolhfs, zou zijn eene locale klimatologische 
wijziging in het zuidelijk deel der provincie Constantine en in Tunis, mis- 
schien ook in de noordelijke deelen der woestijn. 
De tot dusverre genoemde staten van Noord-Afrika, inzonderheid Ma- 
rokko, Algerië en Tunis, gaan naar het zuiden toe in een landstreek over, 
die men zeer geschikt de voorwoestijn zou kunnen noemen. Voor Marokko 
moet daaronder verstaan worden het gebied, dat zich uitstrekt tusschen den 
Atlantischen oceaan ten W., Algerië ten O. en de zuidelijke hellingen van 
den Atlas ten N. In Algerië moet men dan, als tot de voorwoestijn te 
behooren, dat gebied rekenen, dat de zuidelijkste zone vormt, namelijk die, 
welke ten K. begrensd wordt door het noordelijk zandgebergte van de 
Sahara. Dat is de zoogenaamde kleine woestijn of Algerijnsche Sahara, 
waarvan de inboorlingen het zuidelijk deel met den naam van »E1 Erg,” 
d. i. het gebied der zandduinen , aanwijzen. Somtijds ook draagt dit ge- 
bied den naam van Belud-el-Dscherid of »dadelland”, omdat hier werkelijk 
de palmboom als het ware het type van de plantenwereld is. In dit 
deel der woestijn liggen de oasen El Aghuat , El Gerara , Ghardaja , 
loegoért , El Wad, Wargla, de zoogenaamde koningin der oasen en El 
Golea. 
Het relief van dit merkwaardig gebied is vooral in Algerië in hooge 
mate eigenaardig. Van het westen naar het oosten loopt het in den be- 
ginne sterk af, om kort daarop weder te stijgen in de richting van de 
berggroepen van Tunis. Ook naar het zuiden toe loopt de bodem weder 
op naar den noordelijken duinenrand van de Sahara, zoodat er als het 
ware een soort van trechter, een keteldal gevormd wordt , in welks 
laagste gedeelte de oase Toegoert ligt. Van daaraf begint Belud-el-Dsche 
II. 19 
