290 
rid , bet vaderland der dadelpalmen. De vruchten, die deze boom levert 
zijn in hooge mate tot voeding van menscli en dier geschikt. Ze dragen 
den naam van degla’s, hora’s, hamma’s en dadels van Gabes. De beide 
laatste plantsoorten zijn van zeer geringe kwaliteit en dienen dan ook 
voornamelijk tot voedsel voor paarden, kameelen en muilezels, in zoo- 
verre als men ze onder de haver en het gras mengt. De bewoners van 
dit gebied dragen de grootst mogelijke zorg voor hun dadelaanplantingen 
en slaan de vorderingen van de plant met de meest mogelijke zorgvuldig- 
heid gade van den dag af, dat het zaad aan de aarde toevertrouwd is tot 
op het oogenblik, dat de boom weder sterft. 
Het westelijk deel van de groote Sahara, dat ten N, begrensd wordt door 
Marokko en ten Z. door den Senegal, terwijl aan de westzijde de kust be- 
spoeld wordt door de golven van den Atlantischen oceaan, is nog lang niet 
ten volle bekend. Onze zij het ook nog onvolledige kennis van deze streek 
danken wij hoofdzakelijk aan twee Franschen, Panet, die in 1850 en Vin- 
cent, die in 18 o dit gebied bereisde en verder aan den Arabier Bu-el- 
Moghdad. De weg van Béne Cailleé, die in 1828 van Siërra Leona over 
Timboektoe naar Tanger reisde, ligt meer oostelijk. 
Het is moeielijk de zuidelijke grens van de Sahara met eenige juistheid 
te bepalen. Het stroomgebied van den Senegal en den Niger kan men al 
niet meer tot de woestijn rekenen. Meer oostelijk liggen, ten Z. van de 
Sahara, de zoogenaamde Fellata-staten, en verder op Wada'i en Darfoer. 
Aan de oostzijde wordt de woestijn begrensd door Egypte. 
Het oostelijk deel der woestijn is bekend onder den naam van Sahel. 
Deze is, althans ten deele, beter bekend geworden door de expeditie van 
Rohlfs, in de jaren 187 3 en 1874. 
Thans zullen we, aan de hand van vertrouwde gidsen, van het westen naar 
het oosten gaande, een zooveel mogelijk getrouw beeld van dit gebied geven. 
Voor het westelijk deel geven we ons over aan de leiding van Vincent, 
die, zooals we zeiden, in 1860 de Sahara doorreisde. In de nabijheid van 
het Senegal-gebied zag hij een menigte herders, want overal kwam hij 
voorbij ondiepe bronnen en in de nabijheid daarvan lagen voortreffelijke wei- 
den. De mannen laten het bovenlijf onbedekt. Zij hebben een zeer verstan- 
delijk uiterlijk, een gebogen neus, terwijl hun haar eerder kroes dan sluik 
is. De vrouwen dragen geen sluiers, maar een lang kleed, dat van de 
schouders tot op de hielen afhangt. 
Deze Berberstammen hebben een zachtaardig karakter. Zij bekooren dan 
ook tot de marabouts, waaronder men in die streken van Afrika Ma- 
bomedanen verstaat, die geen wapenen dragen, maar zich op buitengewone 
vroomheid toeleggen. Onder al de stammen, die het westelijk deel der 
Sahara bewonen, trof Vincent geen enkelen Berber aan, die meer dan eene 
vrouw had. Of dit nu echter een gevolg is van de kuischheid der man- 
nen , zullen we in het midden laten. Zooveel is zeker, dat in deze stre- 
ken alle mannen onder den pantoffel zitten, een heerschappij, die ze zonder 
tegenspraak dulden en in het minst geen moeite doen om te verbloemen. 
Intusschen is echtscheiding uiterst gemakkelijk. Vrije vrouwen verrichten 
geenerlei arbeid en gaan nimmer te voet uit. 
De mannen zijn onder den invloed van de Afrikaansche zon gebruind ; 
