293 
bezet houden. Naar het O. toe, waar hun gebied grenst aan dat der 
Tibbo's , vormt ongeveer den 12 den graad O. L. v. Gr. de grens. 
Het meest oostelijke deel der woestijn, dat zich tot aan de grenzen van 
Egypte uitstrekt, schijnt nagenoeg geheel onbewoonbaar te zijn. 
We wenden ons thans tot het centraal gedeelte der Sahara, dat ten N, 
begrensd wordt door Algerië, Tunis en een deel van Tripolis. 
Onder de oasen der Algerijnsche Sahara, die tot dit gebied behoort, is 
Warghla ontegenzeggelijk de meest belangrijke. Ze ligt op 32° N.B., als 
een groen eiland, midden in een oceaan van gloeiend heet zand. In 1862 
werd deze oase bezocht door Colomien en zij is belangwekkend genoeg, om 
er hier een beschrijving van te laten volgen. 
De reiziger betrad de kleine Sahara door den Eheneg-el-Melh 1 d. i. de 
fpasvan het zout”, in het zoutgebergte, een der weinige en juist daarom 
zeer druk bezochte wegen, die van uit het departement Oran naar de 
groote woestijn voeren. Na een rid van zes uren bereikte hij Ksor-Tadsche- 
runa , dat slechts weinig plantengroei bezit en in een kalkachtige inzinking 
ligt. Van hieruit vertrok hij naar het op 237 km. van hier gelegen 
Metlili. Op dezen geheelen weg heerscht een volslagen gebrek aan besproeiing; 
de eenige uitzondering hierop maakt Aïn Massin, op 12 uren afstand^ van 
Metlili gelegen, waar een bron gevonden wordt, waarvan echter het water 
sterk zwavelhoudend is en een zeer onaangenamen smaak heeft. Het Aïn- 
Massin-dal is een reusachtige kloof in het prachtige rotsplateau der Sebkha, 
die eerst zichtbaar wordt, wanneer men aan den rand van de steilte staat. 
Een ware reuzentrap geeft toegang tot haar dal. 
Metlili heeft een hoogst eigenaardig voorkomen. De plaats ligt als het 
ware saamgedrongen op een heuvel, welks top gekroond wordt door een 
moskee, die zich echter in een zeer onvoldoenden toestand bevindt. Muren 
bezit de plaats niet en heeft ze ook volstrekt nietpÜoodig , daar ze be- 
schermd wordt door de Schaamba-Beraschga , welke stam haar beproefde 
bondgenoot is. De Arabieren zijn in twee groepen verdeeld, ieder van 
welke haar eigen kaïd heeft. Beide stamhoofden staan weder onder een 
derde, een opper-kaïd, wiens gezag echter alleen in naam bestaat. Toch 
laat de verstandhouding tusschen deze drie hoofden onderling niets te wen- 
schen over. 
In de nabijheid van Metlili komt reeds de asclepias gigantea voor, die 
echter meer bepaald te huis behoort in het gebied van het meer Tsad. 
Zij bereikt een hoogte van 2 M. en heeft ongeveer het voorkomen van een 
hoog opgeschoten kool. 
Warghla zelf ligt in een met palmen begroeide inzinking. De straten 
zijn zoo nauw, dat op vele punten een ruiter niet kan keeren. De huizen 
zijn van baksteen gebouwd en hebben gewoonlijk boven den ingang een 
opschrift uit den koran. De markt is tegelijkertijd de slachtplaats ; een 
alleronaangenaamste bloedlucht kondigt haar reeds op eenigen afstand aan 
en hier ligt het te koop aangeboden vleesch van kameelen en honden in 
de brandende zon en als overdekt door zwermen vliegen. De plaats is 
zeer ongezond en vooral kwaadaardige koortsen komen er veelvuldig voor. 
De bevolking is er zeer gemengd en bestaat uit Arabieren, Mosabieten, 
d. z, bewoners van het landschap Mzab, Aratiniërs , de oorspronkelijke be" 
