300 
viel, alles behalve vriendschappelijk was. Dweepzieke Mahomedanen, wier 
fanatisme nog was aangevuurd door het onmatig gebruik van palmwijn, 
hitsten de menigte op om den Christenhond te vermoorden. Alleen aan 
de tusschenkomst van Arami, een zeer invloedrijk hoofd, had hij het te 
danken, dat hij de woning van zijn beschermheer ongestoord bereiken kon. 
Hier werd hij echter streng bewaakt. De sultan weigerde hem te ontvan- 
gen en van de vriendelijke stad, wier hutten achter schoone dadeltuinen 
als verscholen liggen, kon laij zoo goed als niets te zien krijgen. En daar 
de hoop op een gunstiger gelegenheid uiterst gering was, was het hem 
slechts daarom te doen, zoo spoedig mogelijk naar Fezzan terug tekeeren. 
Slechts met moeite gelukte het hem zijn beschermer te bewegen, zijn 
vlucht, want zoo mocht hij zijn terugtocht gerust noemen, te begunstigen. 
Na tallooze moeielijkheden en gevaren kwam hij eindelijk behouden te 
Moerzoek terug. 
De Lybische woestijn, die zich tot in de nabijheid van het Nijldal uit- 
strekt, is eerst wat meer bekend geworden door de expeditie, die in de 
jaren 1873 en 1874, onder de leiding van Gerhard Rohlfs, ondernomen 
werd. Thans weten we, dat het een der dorste, zoo niet het dorste deel 
der woestijn is, het eenige, dat aan de oude voorstelling van een uitge- 
strekte zandzee beantwoordt. Want in waarheid is de Lybische woestijn 
een zandvlakte, waarop een aantal zandheuvels liggen, die er uitzien als 
vastgeworden golven. Het is echter niet, zooals men vroeger meende, een 
inzinking, maar veeleer een hoogvlakte, even als het overig deel der Sa- 
hara. Als westelijke grens der Lybische woestijn kan men den karavanen- 
weg beschouwen, die van Moerzoek, over Bilma, naar Rornoe loopt. Ver- 
der heeft zij natuurlijke grenzen. Aan de noordzijde toch wordt ze be- 
grensd door de Middellandsche zee en het met heerlijken plantengroei ge- 
tooide plateau van Barka ; aan de noordzijde door het Kijldal en aan de 
zuidzijde door de Soedansche landen van Kordofan, Darfoer, Wadaï en Ea- 
nem. De overgang tusschen de woestijn en deze voor de kuituur min of meer 
geschikte streken, wordt gevormd door een soort van steppengordel. Het 
aldus bepaalde gebied, dat in grootte ongeveer met Europeesch Rusland 
overeenkomt, behoort nog tot de minst bekende deelen der aarde. 
De orographische en geologische toestanden der Lybische woestijn zijn 
in hooge mate eenvormig en voor organisch leven zeer ongeschikt. Betre- 
den we dit gebied van de kust der Middellandsche zee, dan moeten we 
vooreerst een steil plateau van kalksteen bestijgen, dat zich uitstrekt tus- 
schen den grooten Syrtus en den Nijl-delta. De grootste verheffing bereikt 
dit plateau in het noord- westen, waar het meer dan 70 M. hoog is. Dat 
noord-westelijk deel, tusschen de steden Benghusi en Derneh gelegen, om- 
vat het goed besproeide en langs de randen met weelderigen plantengroei 
getooide landschap Cyrenaïca. Wel komen er op de kust tusschen dit 
plateau en Egypte enkele vruchtbare punten voor, waar de Bedouïnenstam 
