326 
honderd leemen hutten bestaande, maar toch de hoofdplaats van de Foel- 
be-provincie. 
In het landschap Lïbtako, het laatste, dat de opperheerschappij van Gondo 
erkent, kwamen bij de toch niet geringe ongemakken der reis nog zwer- 
men van vliegen, wier steek in hooge mate pijnlijk was en tal van bloed- 
zuigers. De laatsten kropen, evenals die van den Teraï, tegen de pooten 
der paarden op en brachten hun zulke beeten toe, dat, volgens het zeggen 
van Barth, het bloed bij stroomen uit hun pooten vloeide. 
De eerste onafhankelijke Sonrhay-staten, die men bereikte, waren Ari- 
binda en Tinge. De bewoners hebben zeer ruime huizen, dragen indigo- 
blauwe hemden en hebben geen andere wapenen dan lansen. Slechts een 
enkele maal komt het voor, dat ze zwaarden dragen. Vooral de lagere 
klassen misvormen zich het gelaat door insnijdingen. 
Na deze streken doorgetrokken te zijn, bereikte men het gebied der 
Foelbe’s van Massena. Dezen hebben een zeer eigendommelijken bouwtrant 
voor hun steden en dorpen. De schuren toch, die tot berging van graan 
dienen, zijn gedekt met spits toeloopende strooien daken en daar deze 
schuren meestal onmiddellijk aan de stadsmuren vast gebouwd zijn, heeft 
zulk een plaats, uit de verte gezien, geheel en al het voorkomen van een 
middeneeuwsche vesting ; alleen de grachten en valbruggen ontbreken. 
Sedert Barth van Koeka vertrokken was, was het voorkomen van het 
vruchtbare binnenland van Afrika in hooge mate eentonig geweest. Goed 
bebouwde streken wisselden af met bosschen en woestenijen en slechts op 
enkele punten braken zwakke golvingen de vlakte af. Thans echter betrad 
hij een bergland, dat schilderachtig schoon was. Het was het Hombori- 
gebergte , welks rotsgevaarten in schoonheid van vormen toenamen, naar- 
mate men er nader bij kwam. Z ij bestaan uit vierkante zuilen, die lood- 
recht oprijzen. De wanden zijn door diepe spleten gekloofd en deze 
gevaarten rusten op een soort van kegels. Hoog echter is dit gebergte 
niet. De meeste rotsen bereikten niet meer dan 250 M. hoogte, doch 
Barth schatte de hoogte van de vlakte , waaruit zij zich verhieven , op 
460 M. 
Na dit bergland verlaten te hebben bevond zich de reiziger weder in 
een onafhankelijke landstreek, die door Toearegs werd bewoond. Spoedig 
echter betrad hij weder het gebied der Foelbes en bereikte het gewichtige 
Bambara, in welks nabijheid zich een vrij aanzienlijk waterbekken bevindt, 
dat in verbinding staat met den Niger. 
Van af Saraijamo, de hoofdplaats van de Foelbe-provincie Kisso , voer 
Barth den Niger af naar Timboektoe. Overal vertoonden zich krokodillen 
en kaaimannen en later ook Nijlpaarden, die met hun kolossale, vierkante 
koppen boven het water uitkeken. Naarmate men Kabara naderde, kreeg 
de rivier meer en meer bet voorkomen van een majestueuzen stroom. 
Kabara bestaat uit een twee honderdtal leemen huizen, en een menigte 
rieten hutten en wordt bewoond door omstreeks 2000 Sonrhay-negers. 
De korte afstand tusschen Timboektoe en den Niger is een volkomen 
woestenij, want langs den stroom zelf ligt slechts een smalle strook be- 
groeid land, daar de Niger hier door een woestijn loopt. Dit gebied draagt 
den naam Ur-immandess, d. i. »hij hoort het niet.” De beteekenis van 
