329 
bet welslagen van sommige tochten moet aan zijn kraehtigen steun geweten 
worden. Bohlfs betrad zijn rijk van uit het noorden , na de Sahara door - 
getrokken te zijn. Bij de bron Belkaschifari eindigt de woestijn en als door 
een tooverslag krijgt het kindschap een ander aanzien. Het eerst rust het 
oog op allerhande grassoorten, waaronder er zijn, die eetbaar graan opleve- 
ren ; dan volgt het groote miniosenboseh, dat een breedte heeft van vier 
of vijf dagreizen en zich naar het schijnt door geheel Afrika uitstrekt, van 
de Roode Zee tot aan den Atlantischen Oceaan. Het heeft evenwel vaak 
niet het voorkomen van een oorspronkelijk woud, zooals men ze anders 
in de tropische landen aantreft, maar meer dat van een vroolijk park, met 
open plekken en grasvelden er tusschen. 
Naarmate men zich van de woestijn verwijdert, vertoont zich ook weder 
meer dierlijk leven. Rood- en witgevlekte antilopen trekken in geheele 
kudden voorbij, hier en daar ziet men ook giraflen en sporen van leeuwen. 
Zoo komt men aan de open plaats Ngigmi, het eerste dorp op de noorde- 
lijke grens van Bornoe, aan het noord-oostelijk uiteinde van het Tsad-meer 
gelegen. 
Dit grootste zoetwaterbekken van Centraal- Afrika werd gedurende een 
lange reeks van jaren op zeer verschillende wijze door Europeesche geleer- 
den beschreven. Rohlfs geeft er de volgende beschrijving van : Gedurende 
het droge jaargetijde heeft het Tsad-meer een oppervlakte van 71000 □ 
km. In den regentijd wordt deze zeker vijfmaal zoo groot en eigenlijk 
verdient de Tsad dan alleen den naam van meer. In de maand 
Augustus begint het water te rijzen en wel van zes tot tien meters, 
Gedurende het drooge seizoen vormt het veeleer een uitgestrekt moeras. 
De oevers zijn met papyrusriet begroeid en het verblijf van Nijlpaarden, 
die er in kudden van honderd stuks en meer voorkomen. Ook kaai- 
mannen ontbreken er niet, zooals wel van zelve spreekt. Olifanten en 
rinocerossen komen er veel zeldzamer voor. Watervogels daarentegen ziet 
men er in zulk een menigte als in misschien geen enkele andere streek 
der aarde en alle reizigers, die het meer bezochten, roemen den buitenge - 
meenen rijkdom aan visch. 
Midden in het meer treft men een waren archipel aan en sommige ei- 
landen daarvan hangen gedurende het drooge seizoen samen met het vaste 
land. Zij worden bewoond door de Yedina’s of Budduma's , van Bornoe 
onafhankelijke negerstammen, die het meer bevaren met platboomde vaar- 
tuigen. 
Volgens de opmetingen van Rohlfs ligt de waterspiegel van het meer 
omstreeks 350 M. boven den spiegel der zee. Nachtigal beweert, dat 
het bekken van dit meer niet het laagste punt is van Noord -Afrika. 
Wel echter ontvangt het den grootsten toevoer van water. Naar het 
westen toe, waar zijn gebied zich uitstrekt tot 8° N.B. , ontvangt het de 
verschillende stroomen, die op het Goro-gebergte ontspringen. De groot- 
ste daarvan is de Komadugu- Waube, die in lengte niet achterstaat bij 
den Duitschen Rijn. Aan de zuidzijde ontvangt het meer den belangrijken 
Schari, die op zijn beurt den even grooten Logeme opneemt. Volgens de 
onderzoekingen van Nachtigal zou het vast staan, dat de Bahr el- Ghasal 
de afvloeiing van het meer is. 
