342 
dien echter niet zijn uitgetrokken op het budget van onderwijs. Hiertoe 
behooren vele inrichtingen door zendelingen in het leven geroepen, wee- 
zenscholen, pensionnaten, Koptische, Grieksche, Israëlitische, Katholieke en 
kloosterscholen. 
Over de veranderingen, die Egypte in den laatsten tijd, onder het be- 
stuur der khediven ondergaat, laat de bekende Charles Beke zich aldus 
uit: »Niets verbaasde mij, die sedert 1840 Egypte herhaaldelijk bezocht, 
meer dan de veranderingen, die ik overal waarnam. Wanneer men op den 
weg van Alexandrië naar Kaïro, de woeste landstreek ten W. van den 
Nijl gepasseerd en het meer Mareotis genaderd is, dan vertoont het land 
de onmiskenbare kenteekenen van een steeds toenemende cultuur. Men 
zeide mij dan ook, dat in dit gebied, waar tot 1850, 250000 morgenland 
ontgonnen werden, thans de dubbele uitgestrektheid bebouwd wordt. De 
katoen was bij mijn komst juist van het veld en de landen werden omge- 
ploegd. Hierbij zag ik eenmaal, wat ik tot dusverre nog nooit gezien had, 
van een kameel gebruik maken. Aan alle zijden ziet men vruchtbaar wei- 
land, waarop talrijke kudden runderen, ezels, schapen en geiten ronddoo- 
ien. Langs de straatwegen heeft men boomen geplant, maar bovendien 
zijn sommige streken daarmede zoo dicht bezet, dat ze bijna wouden vor- 
men. De weg door den delta was, op den helderen, zonnigen dag, dat ik 
hem bereisde, inderdaad verrukkelijk schoon en herhaaldelijk moest ik mij 
zelve herinneren, dat ik werkelijk in Egypte was, zoozeer had alles een 
ander aanzien gekregen, want hier en daar verheffen zich talrijke rookzui- 
len boven het geboomte, om de aanwezigheid van even zooveel fabrieken 
aan te kondigen. Zoo voortgaande kan de tijd niet verre meer zijn, waarop 
Egypte alleen geographisch tot Afrika, in alle andere opzichten tot Euro- 
pa zal behooren. 
Ook de toestand van de lagere standen is veel verbeterd. De opktalmie, 
een verschrikkelijke oogontsteking , wellicht de grootste vloek voor 
Egypte, komt bij lange na niet meer zoo veelvuldig voor als vroeger. Ook 
worden de menschen beter gevoed en lijden minder gebrek. In de ste- 
den gaan zij over het algemeen beter gekleed. In Kaïro zag ik op 
mijn laatste reis veel minder personen, die barrevoets liepen, dan vroeger 
en men vergenoegt zich niet meer met pantoffels, maar draagt Europee- 
sche laarzen. En wat de Fellah’s of boeren aangaat, dezen zijn er ook 
beter aan toe ; hun leemen hutten zijn netter gebouwd en ook veel 
praktischer ingericht. Ja, hier en daar ziet men reeds enkele boerenhuis- 
jes, die bepaald een Europeesch voorkomen hebben, terwijl eenige van 
de armelijkste en ellendigste dorpen verlaten en soms zelfs verdwenen zijn. 
Dat al die veranderingen echter ook wel haar schaduwzijde hebben, is 
boven allen twijfel zeker. Want een groot deel der landelijke bevolking 
arbeidt niet voor zich zelve, maar verricht zware heerendiensten, die dikwijls 
in werkelijkheid boven hunne krachten gaan. 
De meest ingrijpende en tevens meest belangrijke verandering is wel die, 
welke het klimaat ondergaan heeft, vooral ten gevolge van het veelvuldig 
aanplanten van boomen. Egypte is op weg zijn spreekwoordelijk geworden 
regenloosheid er bij in te schieten. In Alexandrië is de regen vaak al te 
overvloedig en terwijl Murraij in zijn handboek nog mededeelt, dat Kaïro 
