400 
kennen wij uit de beschrijving van den Portugees J. Kodriguez Gra<;a, die 
dit rijke en goed bebouwde land tusscken de jaren 1843 en 1840 bereisde. 
Het is een zeer groote stad met breede straten, die elkaar rechthoekig 
snijden, terwijl een waakzame en goed geordende politie voor de openbare 
reinheid zorg draagt. Op elke schrede ontwaart de reiziger de bewijzen, dat 
dit volk in ontwikkeling en beschaving niet onbelangrijke vorderingen heeft 
gemaakt, wat echter niet wegneemt, dat de bloedigste gebruiken, het meest 
krasse despotisme en Draconische wetten in stand gebleven zijn. Ja ’t moet 
erkend worden, zelfs menschenoffers zijn er nog in zwang. 
Van hier zette Cameron zijn reis voort over Ulunda, een boschrijke wil- 
dernis, die hij in een westelijke richting doortrok en vervolgens over Livalé 
een landstreek, die bewoond wordt door een aantal verschillende stammen, 
die ieder hun eigen dialect spreken. Zoo bereikte hij een buitengemeen 
groote vlakte, die zich uitstrekte tusschen de zijrivieren van den Lualaba 
en den Zambezi. Gedurende den regentijd staat deze vlakte een paar voet 
onder water en is dan buitensporig rijk aan visch. Dan worden sommige 
gedeelten daarvan door de bewoners afgezet door middel van kleine dijken. 
Wanneer het water verdampt is, verzamelen zij de achtergebleven vis- 
schen, die vervolgens gedroogd worden. Deze visch vormt een zeer be- 
langrijk handelsartikel. 
In Katunbe kruiste hij den vroegeren weg van Livingstone en bepaalde 
de juiste ligging van het meer Dilalo. 
Zijn weg liep op eenigen afstand van de groote rivier Kassaki, die de 
grens vormt tusschen Lovola en Ulunoa, terwijl ze daarna door het rijk van 
Muata Yanvo vloeit, om ten slotte in den Congo uit te loopen. Hij trok 
door Kebakwa , een woud- en waterrijk gebied, dat bezocht wordt door vele 
karavanen uit Biki en Bailuda, die er komen om graan te halen. 
Na dit gebied verlaten te hebben trok de reiziger door het meer heu- 
velachtige land van Eimbandi en passeerde de Coanzct, die hier 4 M. diep 
en ongeveer 130 M. breed is. Van Komanansi trok Cameron onmiddellijk 
naar Bihe, de hoofdstad van koning Kagnamba, ook Antonio genoemd, 
den beheerscher van het geheele gebied van Bahé. Deze stad heeft een 
omvang van zes tot acht km. Buiten de stad vindt men echter nog een 
aantal gebouwen en afgesloten ruimten voor vee en tabak. 
Toen Cameron bij Kagnombo op audiëntie kwam, droeg Z. M. een zwarte 
kleeding en daarover een schotsche plaid ; hij had een witten hoed op, doch 
geen laarzen aan en was tamelijk beschonken. Alleen buitenshuis, op een 
daartoe aangewezen plaats, onder een banaanboom, mogen Europeanen voor 
dezen vorst verschijnen. Dan plaatst hij zich op een hoogeren steen , 
terwijl zijn bezoekers op daaromheen staande lagere steenen plaats nemen. 
De schoonheid van dit gebied, inzonderheid de omstreken van Bailunda, 
weet Cameron niet genoeg te roemen. 
Twee dagen na zijn vertrek uit Bihe bereikte Cameron het hoogste punt 
op zijn geheelen tocht en bevond zich toen 1770 M. boven den zeespiegel. 
Van hier af daalde hij weder. Van Kisanje af is het land tot aan de 
zeekust onbewoond ; de weg loopt over blokken graniet en door nauwe 
rotskloven. Op 7 km. van de kust af, ontwaarde het oog van den rei- 
ziger met blijdschap de zee in de verte. 
