414 
De waarheid zal ook hier wel weêr in het midden liggen en dat het 
oordeel over hen zoo sterk afwijkt, moet wellicht hieraan toegeschreven 
worden, dat deugden en ondeugden beiden bij deze weinig beschaafde men- 
schen zeer sterk uitkomen. 
Want onbeschaafd, onontwikkeld, lichtgeloovig en bijgeloovig zijn zij in 
hooge mate. Een niet onaardig staaltje van hun ontwikkeling deelt Li- 
vingstone mede. »Men meende,” vertelt hij, »dat ik een geheim agent van 
de Engelsche regeering was, ingewijd in alle geheimen en plannen van 
koningin Victoria. Daarom interpelleerde men mij dikwijls naar aanleiding 
der geheimzinnige geruchten, die over Lord Kose’s reuzen-telescoop tot de 
boeren waren doorgedrongen. »Wat recht heeft uwe regeering ,” vroegen 
zij, »dien grooten verrekijker op ons te richten, om te kunnen zien, wat 
wij hier doen?” ” l . Onder hun goede eigenschappen moeten genoemd 
worden gastvrijheid en godsdienstzin. Deze laatste gaat echter met onver- 
draagzaamheid gepaard. Allen zijn streng gereformeerd. 
De taal , die daar gesproken wordt, is een Hollandsch dialect ; het is 
een Hollandsch, zooals hier te lande voor een paar eeuwen gesproken werd. 
Voor alle uitvindingen van den nieuweren tijd, voor alles wat b.v. in ver- 
band staat met stoom en electriciteit, heeft men uitdrukkingen uit den 
vreemde, inzonderheid van de Engelschen overgenomen. 
De huizen bestaan grootendeels uit sterke leemen hutten , met een dak 
van stroo of liever van gras. In plaats van vensters vindt men gewoon- 
lijk slechts kleine gaten, die overdag geopend en ’s nachts weer gesloten wor- 
den. Zoowel van buiten als van binnen zijn de muren met witte kalk 
aangestreken en de vloer bestaat uit vastgestampt leem. Om stof te voor- 
komen wordt zij om de vijf of zes dagen ingesmeerd met kpedrek , die 
met water aangemengd is. 
Het meubilair in die huizen is zeer eenvoudig en bestaat gewoonlijk uit 
een paar tafels, een houten zitbank en enkele stoelen, waarvan de zittingen 
gevlochten zijn van in reepen gesneden dierenhuiden. 
De bodem is uitermate vruchtbaar en de talrijke rivieren, die het land 
in alle richtingen doorkruisen, te zamen met de zeer vele bronnen, maken 
dat het land nooit gebrek heeft aan besproeiing. 
Tengevolge van de hooge ligging — 2000 tot 3000 M. boven het zee- 
vlak — is het klimaat zeer gezond en de hitte , ook gedurende den 
zomer , lang zoo drukkend niet , als men , met het oog op de geographi- 
sche ligging, verwachten zou. De winter is droog en dan is het ’s nachts 
dikwijls fijn koud. Overdag blijft de temperatuur altijd nog zoo hoog als 
in onzen nazomer. Zoowel gedurende den zomer als gedurende den win- 
ter zijn de dagen kort ; de kortste dag duurt tien, de langste slechts veer- 
tien uren. 
Tengevolge van de groote verscheidenheid van klimaat heerscht er ook 
ten opzichte van de middelen van bestaan en de voortbrengselen, tusschen 
de verschillende districten een groot verschil. Terwijl men zich in het eene 
district bezig houdt met de veeteelt, legt men zich in het andere meer op 
den graanbouw toe en in het derde meer op de teelt van tropische vruchten, 
i. Dr. C. M. Kan. Ontdekkingsreizen van den nieuweren tijd. Afrika. Utrecht. 1871. Noo 
op bladz. 229. 
