440 
rook van het vuur, waarbij zij des avonds zoo gaarne neêrhurken, aan hen 
hangen en geeft hun een zwartachtige roetkleur, waardoor zij er veel don- 
kerder uitzien, dan de natuur hen gemaakt heeft. 
Zeker staan er weinig stammen op zulk een verbazend lagen trap van 
verstandelijke ontwikkeling. Sommige schrijvers beweren, dat zij zelfs geen 
eigennamen zouden kennen om de individuen te onderscheiden, doch het 
is mogelijk, dat bij hen, evenals bij sommige andere stammen, o. a. bij de 
Kaffers, het gebruik bestaat om hun naam verborgen te houden. 
Maar al is dit dan ook wellicht overdreven, toch grenst hetgeen omtrent 
hen wordt medegedeeld aan het ongelooflijke. Verschil in stand schijnen 
zij niet te kennen. Alleen het recht van den sterkste geldt. Zelfs het 
huwelijksleven bestaat maar tot op zekere hoogte. Bevalt deze of gene 
vrouw haren man niet langer , dan jaagt hij ze eenvoudig weg. En zoo 
omgekeerd een vrouw haar man niet verlaten kan , dan is dit alleen een 
gevolg van hare mindere kracht, niet van zeden en gewoonte. Ja al zijn 
man en vrouw ook met elkander tevreden, dan nog is het volstrekt niet 
zeker, dat ze bij elkander bljjven zullen. Dit hangt er alleen van af of 
wellicht een krachtiger man het oog op haar laat vallen, in welk geval hij 
korte wetten maakt en haar eenvoudig weghaalt. 
Voor beschaving schijnen zij onvatbaar te zijn. Kaffex’s, Nederlanders en 
Engelschen zijn beurtelings in hun land doorgedrongen, hebben hen naar 
de wildernissen verjaagd , doch niet onderworpen en het verkeer met dezen 
had geen de minste gevolgen. En zelfs diegenen onder hen, die zich onder 
de bescherming der blanke volksplanters hebben gesteld en van hen geleerd 
hebben de assegaai door pijl en boog te vervangen, of bij hen in dienst 
zijn gegaan , hebben toch hun oorspronkelijk karakter ongeschonden be- 
waard. 
De volgende beschrijving van Lichtenstein, die wij aan Wood ontleenen, 
moge ons van deze eigenaardige wezens een voorstelling geyen : 
»Na eenige uren verschenen twee Bosjesmannen, die ons onmiddelijk 
om tabak vroegen en toen zij die ontvangen hadden, achter eenige strui- 
ken , bij een klein vuur gingen zitten om daarvan naar hartelust te ge- 
nieten. Ik besteedde een geruimen tijd om deze lieden op mijn gemak 
waar te nemen en moet verklaren dat een Bosjesman, althans in voorko- 
men en gebaren, meer gelijkt op een aap dan op een mensch. 
Een onzer gasten, die omstreeks vijftig jaren oud scheen te zijn, had grijs 
haar en een borstelige baard ; zijn voorhoofd, neus, wangen en kin waren 
dik besmeerd met zwart vet ; hij had alleen een witten kring om de oogen, 
waar het vet was afgespoeld, door de tranen, die bij het rooken te voor- 
schijn kwamen. Deze man had geheel en al het voorkomen van den klei- 
nen, blauwen aap van Kafifraria. 
Wat deze gelijkenis nog sterker maakte was de levendigheid zijner oogen 
en de bewegelijkheid zijner wenkbrauwen, die bij elke beweging van zijn 
gelaat op en neer gingen. Zelfs zijn neusvleugels, de hoeken van zijn mond 
en zijn ooren bewogen zich onwillekeurig en drukten den plotselingen over- 
gang uit van gretig verlangen tot omzichtig wantrouwen. Er was daaren- 
tegen geen enkele trek in zijn gelaat, die de aanwezigheid van geestver- 
mogens te kennen gaf of iets, waaruit blijken kon, dat hij door eenige 
