441 
zachtere aandoeningen bewogen werd, dan die uit da louter dierlijke natuur 
van den mensch voortvloeien. 
Toen men hem een stuk vleesch gaf, stond hij half op, strekte wantrou- 
wend zijn arm uit, rukte het haastig naar zich toe en stak het onmiddelijk 
in het vuur, terwijl hij met zijn kleine , scherpe oogen onophoudelijk in het 
rond keek, alsof hij vreesde, dat iemand het hem ontnemen zou. Dit alles 
geschiedde met blikken en gebaren , waarvan men zou zweren , dat hij ze 
van een aap had afgezien. 
Hij nam het vleesch spoedig uit de asch , veegde het haastig op zijn 
linkerarm af en scheurde er met zijn tanden groote, half rauwe stukken 
af, die ik in hun geheel langs zijn mageren hals naar beneden zag gaan. 
Toen hij eindelijk bij de beenderen en pezen kwam, maakte hij gebruik van 
een mes, dat aan zijn hals hing, daar hij ze met zijn tanden niet kon af- 
kluiven. Met dit mes sneed hij van het vleesch, dat hij tusschen zijn tan- 
den had, vlak voor zijn mond, groote stukken af. 
Toen het been geheel afgekloven was, stak hij het op nieuw in het vuur, 
sloeg het met twee steenen stuk en zoog er het merg uit. Het ledige been 
vulde hij onmiddellijk met tabak. 
Ik bood hem een steenen pijp aan, die hij weigerde. Nu stak hij het 
dikke been aan het een eind in zijn mond en begon te rooken met lange 
trekken, terwijl zijn oogen glinsterden als die van iemand, die met buitengewoon 
veel smaak een glas lijnen wijn drinkt. Na drie of vier trekken gaf hij 
het been aan zijn medgezel, die insgelijks drie of vier trekken deed en het 
toen brandende bij zich stak , om het voor latere gelegenheden te be- 
waren.” 
Er is misschien ook geen enkele stam, waarvan de individuen zoo vroeg 
verouderen als de Bosjesmannen. Het tijdperk van acht tot veertien 
jaren schijnt de leeftijd te zijn, waarop dit volk het meest aantrekkelijk is. 
Zij hebben dan de dikke vormeloosheid der kindschheid verloren en de 
ronde vormen der jeugd verkregen, zonder dat zij nog het terugstootende 
hebben van den ouderdom. 
Doch reeds op zestien-, zeventienjarigen leeftijd vertoonen zij teekenen 
van verval en van dien tijd af worden zij voortdurend leelijker en afzich- 
telijker. Op den leeftijd , waarop onze jongens en meisjes zich eerst tot 
mannen en vrouwen beginnen te ontwikkelen , begint een Bosjesman 
reeds oud te worden. Er ontstaan diepe groeven in zijn voorhoofd , zijn 
lichaam wordt met rimpels overdekt en zijn buik hangt met losse plooien 
neer. Dit laatste is hoofdzakelijk een gevolg van den aard van het voed- 
sel, dat hij neemt en de ongeregelde wijze, waarop hij het gebruikt. Hij 
is of uitgehongerd of met voedsel volgepropt. Naarmate de Bosjesman 
ouder wordt nemen de rimpels , waarmede zijn lichaam bedekt is toe in 
aantal en diepte, zoodat hij ten laatste geheel bedekt is met hangende losse 
huidplooien. 
Opmerkelijk is de scherpte van sommige zintuigen. Zijn gezicht, reuk 
en gehoor zijn buitengewoon sterk , smaak daarentegen schijnt hij een- 
voudig niet te hebben en ook het gevoel zou men hem bijna moeten ont- 
zeggen. 
In weerwil van hun geringe lichaamskrachten zijn de Bosjesmannen 
