450 
met den dag grooter en tal rijker. De langdurige ophooping van menschen 
op een en hetzelfde punt gaf reden tot bezorgdheid voor het uitbreken 
eener epidemie, want ofschoon Chinchoxo uit een sanitair oogpunt een zeer 
goeden naam heeft, waren toch reeds sommige leden der expeditie genood- 
zaakt geweest, om redenen van gezondheid naar Europa terug te keeren. 
Ook onder de dragers voor de bagage, die van uit San Paolo de Loanda 
waren medegevoerd, braken ziekten uit, waaraan 70% bezweken. Einde- 
lijk werd ook Güszfeldt zelve ernstig ziek, zoodat hem niets anders over- 
bleef dan naar Europa terug te keeren, wat de geheele ontbinding der ex- 
peditie ten gevolge had. 
WESTELIJK EQUATORIAAL AFRIKA. 
Onze tocht op de westkust in noordelijke richting voortzettende, betre- 
den we eerst het stroomgebied van den Ogobaï, die zich ongeveer juist op 
den evenaar in den Atlantischen Oceaan stort, en vervolgens dat van den 
Gaboen. Dit gebied is in den laatsten tijd nauwkeuriger onderzocht ge- 
worden door Paul de Chaillu en daarna door den Markies Yictor de Com- 
piègne en Alexander Marche. 
De kuststrook tusschen deze beide rivieren is in het bezit der Franscken. 
Meer landwaarts in verheffen zich een reeks van met de kust evenwijdig 
loopende bergketenen, die door den Ogobaï worden doorgebroken. Deze 
rivier ontvangt hier de uit het zuiden stroomende Onango. 
De bronnen van den Ogobaï zijn tot dusverre nog onbekend. Toen 
Marche en Compiègne in 1874 het meest oostelijk gelegen punt op hun 
tocht hadden bereikt, bewees de watermassa van de rivier, dat er nog een 
groote afstand moest zijn tusschen dat punt en den oorsprong. Deze ri- 
vier kan men dan ook beschouwen als de belangrijkste stroom van equa- 
toriaal Afrika. Vroeger meende men, dat de Gaboen veel grooter was. Dit 
is evenwel gebleken een dwaling te zijn. De laatstgenoemde toch ontspringt 
op het naast aan de kust gelegen gebergte en de breede monding is zeer 
ondiep. 
In dit gedeelte van Afrika treedt een diersoort op, die men elders niet 
aantreft. Het is de gorilla , de meest menschvormige aap, die te zamen 
met nog drie andere apensoorten, die hem zeer nabij komen, de bosschen 
van dit gebied bewoont. 
Meer naar het binnenland , in het gebied der bovengenoemde parallel- 
gebergten , strekt zich het Aschim-land uit , een zeldzaam schoon land , 
