453 
Ten zuiden van den Gaboen, tusscken deze rivier en den Ogobaï, wonen 
de Fan-negera , die eerst door de berichten van du Chaillu wat nauwkeu- 
riger bekend geworden zjjn. Om een tot dusver onbekende reden verlaten 
zij langzamerhand bun oorspronkelijk meer oostelijk gelegen vaderland, om zich 
in de Fransche bezittingen neder te zetten. In het jaar 1867 schatte de ad- 
miraal Fleuriot de Langle het aantal der nieuw aangekomen Fans, op Fransch 
grondgebied aan den Gaboen, op 60000. Sedert dat jaar is hun aantal 
voortdurend toegenomen, ja, het werd zoo groot, dat ze reeds de meer- 
derheid der bevolking in het gebied van den Gaboen uitmaken. 
De Fans zijn ontegenzeggelijk kanibalen, doch men moet toegeven, dat 
de anthropophagie onder hen afneemt, naarmate zij meer met de Franschen 
in aanraking komen. De gevallen, dat men menschen eet, worden zeldza- 
mer en wat ook vooral van beteekenis is, voor zoover het nog plaats heeft, 
geschiedt het meer in het geheim. 
De Fan-negers zijn een schoon menschenras en ervaren in vele kunsten. 
Zij weten het ijzer goed te bewerken en vroeger vervaardigden zij ook hun 
eigen wapenen, o. a. zwaar vergiftigde pijlen. Tegenwoordig zijn alleen 
de dolkmessen, die zij dragen, hun eigen fabrikaat, maar verder bedienen 
zij zich van vuursteengeweren, die hun vooral door de Engelschen gele- 
verd worden. 
Ook hier zien we weder den regel bevestigd, dat wilde volken niet dan 
tot hun schade met Eui’opeanen in aanraking komen. Bij die stammen, 
die nog op zich zelven bleven staan, zijn de zeden, vooral van de vrouwen 
nog rein en onbedorven en hare vruchtbaarheid is grooter, dan bij eenig 
Europeesch volk. Maar zoodra komen zij niet in aanraking met de blan- 
ken of alles wordt anders. Van de Europeanen nemen zij wel de ondeug- 
den, doch slechts zelden de deugden over. En naarmate zij meer met hen 
verkeeren, naar die mate worden ze ook luier, roofzuchtiger en valscher. 
De vrouwen geven zich aan schandelijke uitspattingen over en het afne- 
men harer vruchtbaarheid houdt daarmede gelijken tred. 
Met de negers, die den delta van den Ogobaï bewonen, ziet het er niet 
veel beter uit. Ook hier schijnt de zedelijkheid der dames nog al wat te 
wenschen over te laten. Elk oogenblik heeft daar een zoogenaamde y>pa- 
laver ” plaats. Hieronder verstaat men een scheidsrechterlijke uitspraak en 
zoowel tusschen blanken en zwarten als tusschen de zwarten onderling 
worden dezen telkens ingeroepen en meestal loopt het over vrouwenkwes- 
ties. Bijna overal in equatoriaal Afrika beschouwt men de vrouw als een 
lucratieve bezitting, wier bekoorlijkheid nog veel meer winst afwerpt, dan 
de arbeid van den krachtigsten slaaf. Vandaar dan ook, dat nagenoeg elk 
man onmiddellijk bereid is zijn vrouwen aan den eerste den beste over 
te geven. Ja, hij biedt ze zelfs aan. Want is hij, aan wien hij ze overlaat, 
rijk, dan betaalt hij goed en is hij arm, dan geraakt hij daardoor in sla- 
vernij . 
Overigens zijn de vrouwen in deze streken niet duur en we kunnen er 
wel bijvoegen, dat ze ook niet veel waard zijn. Dat ze zich bij elke ge- 
legenheid smoordronken drinken, is nog maar een van haar minst hinder- 
lijke eigenschappen. Haar lot is echter volstrekt niet benijdenswaardig, 
hlog harder echter is dat der slaven, die elk oogenblik door hun meester 
