455 
nog veel smaller. Drie zijrivieren, die in grootte met hem overeenkomen, 
voeren hem haar water toe, terwijl hij twee meren doorstroomt, ieder on- 
geveer vijf □ km. groot. Wanneer zij het eerste meer verlaten heeft, 
wordt de rivier met hare omgeving plotseling aangrijpend schoon , tot zij 
uitloopt in het prachtige, eilandenrijke bekken van het Azingo-meer. 
De oevers van den Akaloi, worden bewoond door Ivilis , een stam, die 
oorspronkelijk uit het zuiden kwam en die in het gebied van den Ogobaï 
steeds talrijker wordt. 
Omtrent de landstreken en de stammen stroomopwaarts langs den 
Ogobaï hebben wij meer kennis gekregen door den tocht van Compiègne 
en Marche in 1874. Op den 16en Januari bereikten zij het eerste dorp 
der Okota, op het in den Ogobaï gelegen eiland Kamba . De huizen, 
die uit boomschors vervaardigd zijn, zijn even ellendig en smerig als de 
geheele overige omgeving. Oorspronkelijk woonden de Okota op den rech- 
teroever der rivier, maar werden naar de overzijde verjaagd door de Osijeba. 
Thans leiden zij een armelijk, ellendig leven. Hun voornaamste voedsel 
bestaat uit een groote, groene vracht van zoetachtigen smaak, die in me- 
nigte in de bosschen voorhanden is. Zij hebben een terugstootend uiterlijk 
en hun karakter beantwoordt daaraan tamelijk wel. Zij zijn valsch, verra- 
derlijk en wreed. Ook op het punt van kuischheid valt er op hun zeden 
heel wat af te dingen ; toch staan ze in dat opzicht nog hooger, dan de 
overige stammen langs den Ogobaï. Dat de slavenhandel ook in deze streken 
op groöte schaal gedreven wordt, behoeft nauwelijks vermelding. De taal 
der Okota heeft in het oogvallend veel overeenkomst met die der Benga 
van Corisco, doch de meesten hunner verstaan en spreken ook de taal 
der Mpongwe. 
Verder op zagen de reizigers op den rechteroever den rook, die opsteeg 
uit de eerste dorpen der Osyeba. De Okota, Apingi, Okanda en zelfs de Ba- 
kale sidderen reeds op het hooren van den naam dier vreesselijke kanibalen. 
Aan den voet van de piek Kondo-Kondo ontvangt de Ogobaï aan de 
rechterzijde, een belangrijke zijrivier, de Okono. Ook hare oevers houden 
de zoo even genoemde menscheneters bezet. 
Eindelijk betraden de Franschen het gebied der Yalimbogo, die zich in 
alle opzichten van de Okota onderscheiden, ofschoon ze een zelfde taal 
spreken en tot de zelfde familie behooren. Lichamelijk zijn de Yalimbogo 
grooter en schooner gevormd en daarbij zijn ze veel zachtmoediger, voor- 
komender en vlijtiger. 
Op de Yalimbogo volgen de Apingi, een weinig talrijke stam en een 
zachtmoedig, arbeidzaam volk, dat verbazende massa’s caoutchouc uitvoert. 
Zij vervaardigen allerhande zaken en vooral fijne haarvlechten en haar- 
naalden en ook keukengereedschappen en aardewerk. Ze bezitten geiten 
en hoenders en zouden werkelijk een zeer gelukkig leven leiden, zoo ze 
niet in een bestendige vrees gehouden werden door de naburige Osijeba. 
Met ver van de Elendja- watervallen ligt het eerste dorp der Okanda , 
op den linkeroever van den Ogobaï, die hier meer dan 800 M, breed is. 
Er liggen echter zooveel eilanden, rotsen en zandbanken in de rivier, dat 
ze slechts met moeite en met de meest mogelijke voorzichtigheid bevaren 
kan worden. 
