75 
delijk wit werd. Vacanties zijn voor zulke dagelijksche waarne- 
mingen van groote waarde. Wanneer ik nu al deze feiten tracht 
te groepeeren, dan acht ik het waarschijnlijk dat de witte kop voor- 
komt èn als een vaste eigenschap èn als eene tijdelijke. In mijne 
omgeving komt hij als vaste eigenschap nog weinig voor, als tijde- 
lijke, zoogenaamd als bruiloftskleed, vrij veel. Dat die laatste vorm 
hij alle jonge mannetjes te vinden is, zooals wel eens is beweerd, 
durf ik niet te beamen. Hoogstwaarschijnlijk hebben niet alle man- 
netjes witte koppen. Want één van de domicilies heeft nog nimmer 
een witkop vertoond, ieen ander — bij mijn huis — altijd sedert 1911. 
In elk opzicht geeft de Staartmees ons door de verschillende 
individuen het levensproces, waarin zij verkeert, dnidelijk te aan- 
schonwen. Zij bewoont èn gemengde omgevingen èn (al) het zuivere 
loofhout en verkeert dus ook in dit opzicht in den overgang, met 
nog eenige duidelijke affectie voor het naaldhout, maar — het 
kaartje zegt het duidelijk genoeg — zuiver naaldhoutterrein schuwt 
zij. Het nest ligt soms bereikbaar laag, maar meestal hoog, zelfs 
buitengewoon hoog. Het is jammer, dat Kleinschmidt aangaande 
de perfectionneering, ik bedoel de veerafsluiting van de vliegopening, 
in Duitschland geen mededeeling geeft. Ongetwijfeld bestaat tus- 
schen al de genoemde verschijnselen het verband, dat ik daarvoor 
in het algemeen heb kunnen vaststellen, dus dit: de individuen in 
het loofhout zijn het verst in de ontwikkeling. Daar zullen de 
witkoppen het meest voorkomen, daar is het begin van den broed- 
tijd iets later, daar zijn de eieren het verst naar zuiver wit ge- 
naderd en het grootst in aantal, en daar zijn de exemplaren een 
ietsje verschillend in afmeting met die in het naaldhout, wellicht 
iets grooter. 
Ze trotseeren ons klimaat, zelfs den winter H6/H7. Zooals ik 
reeds zei: de domicilies op O. N. O. bestaan er zoolang ik ze 
aldaar bestudeer, dat is sedert 1908. Een ander volg ik nu al 
17 jaar. Een tweede broedsel vond ik nooit, eenmaal op 25 Mei 
een vrij laat vervolg-broedsel. Dit op zieh zelf staande geval 
doet aan onze bewering weinig af. Kleinschmidt spreekt voor 
Duitschland van twee broedsels. Zou dat algemeen zjjn? De soort 
handhaaft zieh en meer niet. De wijze waarop dit gebeurt opent 
nog een prächtig veld van onderzoek. Ik heb namelijk op 0. N. 0. 
een paar malen pogingen tot vestiging van een nieuw domicilie 
gezien, beide in domicilie II, n.l. in 1909 en 1916. Die pogingen 
zijn voor zoover ik ze kon volgen steeds bij eerstelingen gebleven. 
\ 
