47 
slechts nader gebracht. Welnu, deze kwestie door nieuwe feiten 
helpen oplossen is het doel der poeven. 
Immers feiten en veel feiten alîeeni zijn in staat hier het materiaal 
voor een wetenschappelijke inductie te leveren. 
Heeft men in het blceitijdperk der speculative wetenschap wel 
philosopher, gevonden van ongematigden conclusiedrang, die met 
een ,,tant pis pour les faits” alle experimenten, die hun theorie 
bestreden, trachtten te verslaan, dan kan men het toch als een 
günstig resultaat der daaropvolgende hyper-reactie beschouwen, dat 
men nu al meer en meer nadert tot een juiste harmonie tusschen 
feiten en theoriën, tusschen het apriorische en het aposteriorische 
deel van de inductie. 
Is het mcgelijk de heele Euclidische geometrie uit twee 
axicma's te deduceeren, dan blijkt hier juist des te duidelijker het 
verschil tusschen de deduceerende en experimenteele wetenschap- 
pen. Bij deductie immers grceit uit één axioma, als uit één cel, 
een geheele theorie op. 
Bij inductie ontstaan de koepel en gewelven eener physische 
theorie, na het naarstig aanbrengen van veel materiaal in den vorm 
van feiten. Dat dit soort proeven geschikt is een juisteren kijk te 
geven in het inwendig leven van een di er, behceft met veel betoog. 
Hieruit immiers zal blijken of we bij dieren moeten spreken van 
moederliefde, ouderzorg, overleg en andere hcedanigheden, die, in 
haar eigenlijke beteekenis gen omen, n.l. zooals bij den mensch, 
slechts evenveel aanduiddngen zijn van verstand en vrijen wil; ofwel, 
dat zieh hier slechts analoge verschijnselen voordoen, die met wer- 
kelijke lief de, zerg, vernuft niets gemeen hebben en opgelost en ver- 
klaard worden door het sensitief kennen en begeeren, door instinct, 
Alvorens te eindligen, nog even eeniige opmerkirigen over het ne- 
men van proeven in deze richting. 
Maak een aantal geheel gelijke nest-kastjes, hang deze zoo vroeg 
in het jaar als mogelijk op. Zorg dat men ze gemakkelijk weder 
afnemen en door een ander vervangen kan, Zôô kan men nagaan 
hoe kleine holenbroeders zieh in dit punt gedragen. Men kan trach- 
ten de ouden eerst van een kenteeken (gekleurde ringen) te voor- 
zien. 
Verder zouden kraaien, kauwen, eenden, enz., als geschikte 
proefdieren dienst kunnen doen. 
De pre-even met kam er- of volière-vogels zijn uitteraard minder 
geschikt om conclusie-dragende resultaten te leveren. Hun aan- 
leg en aandrang heeft onder te veel invloeden gestaan. 
Een aansporing om verkregen resultaten in ,,Ardea” te publi- 
ceeren is dan wel overbodig. 
Hiermede hoop ik duidelijk gemaakt te hebben, hoe ook in de or- 
nithologie synthetische studie werkelijk vol genot brengt. Maar 
hoe we alleen aan synthèse kunnen gaan denken nà het verzame- 
