XXXIX 
His igitur disputatis legem nobis videmur invenisse, quo non so- 
lum quifi quoque ordine continentur proxime inferiores ordines, sed 
etiam universum systema digeri possit atque constitui. Atque in su- 
periore quidem paragrapho methodus qusesita est, qua adhibita, ex 
quibus quisque ordo constaret, elementa ad suum queeque ordinem 
referrerentur-, hic autem legem queesivimus, qua in eo ordine, cujus 
quidque est, elementa disponerentur. Quemadmodum nec in familiis 
naturalibus inveniendis, neque in generibus et speciebus constituendis 
totum constat et versatur systema naturale, sic non satis est alia or- 
dinis alicujus elementa apte disponi, alia incondita relinqui. Quem- 
admodum vero majores et minores ordines constituendi una eadem- 
que methodus est, sic omnes cuj usque ordinis partes eadem lege dis- 
poni oportet. 
Inter Systemata artificialia et naturale systema , 
qiiidnam intersit. 
Qua re vel maxime inter se differant artificialia systemata et illud 
naturale jam supra docuimus, quum demonstraremus: 
l:o. Aliud naturali systemati propositum esse, quod efficeret, ali- 
ud artificialibus. Scilicet artificialium instituendorum systematum eam 
causam esse, ut formse facilius distinguerentur et agnoscerentur. Na 
turali autem systemati id propositum esse, ut ita in majores ordine 
componerentur organismi, ut ab ipsa natura iustitutum esset. 
2:o. Itaque fieri non posse, quin natui-alis condendi systematis 
alia methodus esset, artificialium alia. In artificiali systemate dissi- 
militudines, characteres quadri: in naturali similitudines, affinitates. 
Artificiale systema methodo institui analytica, synthetica naturale. In 
artificiali sj^stemate res singulas quajri; ex re universa tamquam cog- 
nita proficisci omnem institutionem, a generalioribus ad specialiora 
descensuram. In naturali systemate ex singulis rebus cognitis exqui- 
ri majores ordines: ex specialioribus ad generaliora et ad rem univer- 
sam complectendam ascendi. 
Has dissimilitudines consequuntur alise: 
3:o. Diversa illa systematum genera diversis scientiae aetatibus 
exoriri. Atque artificialia quidem ea aetate exstitisse, quum id unum 
sequeretur scientiae investigatio, ut formas nominibus consignatas et 
distinctas characteribus aliquo modo digereret. Naturale autem sys- 
tema tunc demum quaeri potuisse, postquam formae repertae et cogni- 
ta», quales per se essent, quaerere coepissent, nec tantum internoscere 
vellent sed et intelligere. Scilicet quo naturale assequamur systema, 
formas examinamus et aestimamus et quasi in ipsam illarum naturam 
inquirimus. Nec aliud est naturale systema nisi haec formarum in- 
quisitio et aestimatio, ex qua tamquam ex fonte lluit ipsa dispositio. 
