XL 
Quae cum ita sint, apparet fieri non potuisse, quin ante naturale 
systema exsisterent ai’tificialia. Quamdiu autem non omnes plantarum 
formae quasi in Acta scientiae relatae erunt, tamdiu necesse erit ut si- 
mul cum naturali systemate utamur artificialibus, si non ad omnes 
quasi gradus systematis, ita tamen ut naturalibus ordinibus admisce- 
antur artificiales. Neutra methodus alterius omnino supplet vicem, et 
fit saepissime, ut pro methodorum diversitate dissimiles sint ordines. 
Quod difficile est Primulaceas, Myrsineas, Theophrasteas, cet., certis 
characteribus distinguere, inde fortasse in artificiali systemate exoria- 
tur necessitas uno omnes ordine complectendi; quod autem quam ma- 
xime habitu dissimiles sunt, eo credo declarari, has familias diversa- 
rum serierum comprehendere formas analogas, itaque in naturali sys- 
temate componi non posse. 
4;o. Quod si his systematibus diversae res propositae sunt, quas 
efficiant, sequitur, ut ita a nobis adhiberi debeant, quemadmodum utri- 
usque proposito consentaneum sit. Atque apparet descriptivam Bota- 
nicum nihil aliud sequi nisi ut in acta scientiae referantur formae, quo 
quaecumque planta in his suo nomine consignata exstat, a posteris fa- 
cillime reperiri possit, (^uod quo simpliciori opera confici poterit, 
quo brevior erit cujusque speciei, generis vel majoris ordinis designa- 
tio, neque tamen subtilitatis ulla jactura fiet, eo major erit instituti 
operis perfectio. Quam ad rem apparet artificialia systemata aptissi- 
ma esse, quorum subtiles definitiones neque exceptionem habent ne- 
que relinquunt dubitationem. Verbo saepe speciem, genus, vel aliam 
systematis partem ab altera distinguere et designare possis. Ergo in- 
ter ea, quse artificialium systematum propria sunt, hoc qnoque est, 
quod brevibus definitionibus — diagnosibus — omnia conficiuntur. 
At naturalis systematis alia causa est. Etiamsi brevi diagnosi speci- 
em aliam ex alia distinguere possis, tamen eo non efficitur ut qualis 
ipsa species sit, quee ejus sit idea, intelligamiis. Quod ut fiat, expo- 
nas necesse est, qualis sit tota ejusdem forma, quae vita, quibus rebus 
non solum a caeteris differat sed quibus cum illis congruat. Neque 
enim Saxifrageae quales sint, certam notionem informare possumus, quod 
scimus eas esse polypetalas plantas, quarum sunt perigyna stamina, 
petalis numero aequalia aut dupla, et carpella 2 pluri-gemmulata — 
quod tamen, ut ab aliis dignoscantur ordinibus, fere sufficiat. Igitur 
quemadmodum artificialibus systematis tironum studia adjuvantur, sic 
iis qui praefuerunt scientiae propositum semper fuit ut naturale syste- 
ma si non ipsi conderent tamen invenirent. 
Neque hoc acutum fugit Linnaei ingenium. Gvi}y\s Species Plantaruvi 
et alii multi libri, qui artificialem ubique prae se ferunt methodum, 
sunt exemplaria qua; raro, atque haud scio an nunquam, aequaverint 
posteriores Botanici, certe superaverit nemo. Idem in Generibus Plan- 
tarum exemplar non minus praeclarum proposuit, quo modo ad Genera 
adhiberi oporteret naturalem methodum; quo in libro id ubique 
agit, ut Generis quae idea sit exponat — non solum quo charactere a 
