IITERATCRA DE LOS ROMANOS. 
489 
linos, quorum interpretes erant decemviri et postea quindecimviri sacris 
faciundis sive Apollinares qui eos soli senatus jussu inspiciebant, fata 
reipublicae exploraturi. Etenimhi ipsi libri, ad quos aditus nobis prae- 
clusus est, certe non Latino sermone perscripti fuisse, sed vel Graecam 
potius vel saltern Elniscam videntur babuisse originem. Sed xpn^pol 
'^L^vWiciKoi, hoc est, libri Sibyllini ilU, qui adhuc exstant et leguntur, 
tantum posterioribus temporibus alii super alios sub SibyUarum nomine 
emissi sunt, partim ab aeruscatoribus fanaticis Christianis Judaeisque, 
pars ad fallaciam eadem levitate, qua oracula Pythia et Dodonaea et ce- 
tera commenticiorum poematum Graecorum multi tudo, a Graecis falsa- 
riis compositi. Ceterum paeter illos libros fatales, qui quindecimvirorum 
curae mandati sunt, et praeter hos subditivos SibyUarum foetus, quos ex 
parte tempus delevit, etiam oracula Sibyllina, quae vel Amaltheae, Si- 
byllae Cumanae, vel Albuneae, Tiburtinae, attribuebant, in Romanorum 
ore atque sermone versabanlur bene multa (11). 
Etiam suspicari licet, jam antiquissimis temporibus usitata fuisse 
Romanis carmina triumphalia, ab ipsis militibus e bello domum reverten- 
tibus in imperatores triumphantes et alios, qui principem locum in civi- 
tate tenebant, cavillandi caussa composita atque in pompis triumphalibus 
palam decantata. Nimirum inveteravit, ut Romanorum vulgo atque 
servorum multitudini liceret, ut Saturnalibus et Kalendis reipublicae 
magistratus, civitatis proceres et ipsos dominos suos irriderent, atque in 
eos carmina ludicra vel probrosa et versus procaces ex tempore funde- 
rent. Et hac eadem licentia usos, etiam milites in pompis triumphalibus 
in imperatorem invectos eumque cavillatos esse, Dionysius Halicarnas- 
sehsis (12) copiose enafravit. Quae quidem res quum in aliis quoque 
pompis solemnibus quibuslibet fieri soleret, a nofiirr'i si\e pompa Graeci 
7ro/x7t£ueiv id quod Latini traducere, videntur dixisse, utrique verbo 
cavillandi, carpendi, irridendi, perstringendi notionem subjicientes. Sed 
horum carminum triumphalium, quae a Martiali (13) convicia festa et a 
Livio (14) solemnes joci vel militares vocantur, exempla prisco sermone 
Latino et numero Saturnio conscripta, si verum quaerimus, supersunt 
I nulla; sed tantum illos versus ludicros, trochaicis qui dicuntur quadratis 
composites, quibus milites Julium Caesarem, Oclavianum Augustum cete^ 
rosque Romanorum imperatores prio res in triuinphorum solemnibus caviU. 
lati sunt, adhuc habemus superstites. At vero quum ex iis quae Diony- 
i sius (15) tradidit, in primo scilicet Romuli triumpho milites -narpioiQ 
(^Saig Kai oujfxacnv avTO(Txedioig,\ioc est, cainninibus patriis ac poematis 
j subitis et fortuitis, deos celebrasse, turn ex iis quae Livius (16) me- 
I (11) cf. Interpretes ad Tibull. lib. II. eleg. 5. v. 69. 
I (12) Dionysius Halicarnassensis Antiquitatt. Romana lib. VII. cap. 72. 
1 (13) Martialis lib. VII. epigram. 8. v. 7. 
I (14) Livius lib III. cap. 29. 
(15) Dionysius Halicarnassensis Antiquitatt. Romann. lib. II. cap. 34. 
I (16) Livius lib. HI. cap. 29. 
63 
