t 20 ) 
worden gehouden. De befrekkelijke vochtigheid in de klok werd 
afgelezen op een hygrometer kleinst model van Lambrecht. 
Na de proef werd de omtrek van het blad nagetrokken op carton, 
en de inhoud van deze figuur op de bekende wijze door weging be- 
paald. Ten slotte werd de hoeveelheid koolzuur berekend, die per 
uur en per dM 2 . bladoppervlakte geabsorbeerd werd. 
Op deze wijze werden in Wageningen hoofdzakelijk proeven ge- 
nomen met Helianthus annuus en met Nicotiana rustica. Om even- 
iueele verschillen, door mogelijk ras-onderscheid teweeggebracht, buiten 
te sluiten, werd van hetzelfde zaad, dat hier te lande diende, naar 
’s Lands plantentuin gezonden en door welwillendheid der autoriteiten 
aldaar bijtijds uitgezaaid. Plet zaad van Nicotiana rustica ontwik- 
kelde zich evenwel slecht, zoodat slechts een paar proeven met dit 
gewas genomen konden worden. 
In de eerste plaats diende dus Helianthus annuus, terwijl ook 
nog eenige bepalingen met Cassia timorensis, Cedrela serrulata en 
Acalypha tricolor werden gedaan. 
Over ’t algemeen werd de assimilatie-sterkte grooter gevonden 
dan in de meest zeer heldere Mei- en Junimaanden, waarin hier te 
lande ’t onderzoek werd verricht. Het maximum, dat voor Indië 
gevonden werd, is bijna tweemaal zoo groot als de grootste waarde 
die ik in Wageningen verkreeg. 
Deze grootere waarden strijden zeker niet met de algemeen aan- 
getrofFen meening omtrent de weelderigheid der tropische flora, en 
ze zijn in overeenstemming met de grootere oogsten, die, althans in 
sommige gevallen, uit den grond gewonnen kunnen worden. Ze 
waarschuwen echter ook voor overdrijving, zooals trouwens ook de 
getallen van oogsthoeveelheden doen. De grootste oogsten, die voor 
Indië bekend zijn (bij suikerriet), zijn vermoedelijk niet meer dan 
300.000 KGr. per H A. in ongeveer 14 maanden; vergeleken met 
de grootste oogstwaarden hier te lande, is deze productie op den- 
zelfden tijd berekend nagenoeg ook het dubbel van wat Europa 
leveren kan. 
Nadat de meest noodige werkzaamheden in Buitenzorg waren ver- 
richt, begaf ik mij naar de bergtuinen van Tjibodas, waarheen de 
reis nog een paar weken vervroegd werd, daar mijn gezondheids- 
toestand een langer verblijf in de lagere warmere streken van Java 
ongewenscht deed zijn. Hier bleef ik 2V 2 week. Het koele klimaat, 
de plechtige stilte, de heerlijke ligging van het eenvoudige doch 
vriendelijke en zeer goed ingerichte laboratorium-gebouw, alles droeg 
er toe bij om mij hier een aangenaam verblijf te bezorgen. In de 
eerste plaats diende dit om mij te oriënteeren in het tropische oor- 
