( 04 ) 
Natuurkunde. — De Heer Kamerlingh Onnes biedt aan eene 
mededeeling van Dr. J. Yerschafeelt over „ Metingen van 
capillaire stijghoogten van vloeibaar koolzuur in de nabijheid 
der critische temperatuur’ \ verricht in het Natuurkundig La- 
boratorium te Leiden. 
In zijne thermodynamische theorie der capillariteit *) heeft van 
der Waals, op theoretische gronden, de waarde der oppervlakte- 
energie van eene vloeistof, in de nabijheid der critische temperatuur 
berekend. Hij komt tot de gevolgtrekking dat, op zeer korten af- 
stand van die temperatuur althans, de oppervlakte- energie moet 
kunnen worden voorgesteld door de formule : 
3 
o — A (1 — m) 2 
waarin A eene constante is, en m de gereduceerde temperatuur. 
De uit de proeven van de Yries * 2 3 ) berekende waarden voor o 
kunnen op bevredigende wijze worden voorgesteld door eene formule 
3 
g = A (1 — m ) B , waarin B niet = — - maar gemiddeld 1,23 is, en 
u 
langzaam toeneemt naarmate m dichter bij 1 komt. 
Waarnemingen, door Ramsay en Shields 3 ) met een vrij groot 
aantal vloeistoffen verricht, zijn met het oog daarop aan berekening 
onderworpen geworden 4 ). Het is daarbij alweer gebleken dat B in 
3 
geen enkel geval = — is, doch eene nagenoeg constante waarde 
u 
heeft: voor alle stoffen ongeveer dezelfde. 
Bij vele stoffen echter, tot op 7° afstand van de critische tempe- 
ratuur onderzocht, neemt de waarde van B toe en bereikt zelfs 1,37 ; 
dit schijnt dus wel op een naderen tot de theoretische grenswaarde 
1,5 te wijzen. Daartegenover staat evenwel dat bij andere, tot zeer 
dicht bij het critisch punt, geene toename van B merkbaar is. 
In eene vorige mededeeling 5 ), waarin ik, tot op 10° afstand van 
de critische temperatuur, stijghoogten van vloeibaar koolzuur heb 
gegeven, heb ik voor B gevonden 1 ,311 ; dit is ook een hobge waarde. 
’) Verhand, d. Koninkl. Akad. v. Wetensch. te Amsterdam (Eerste Sectie), Deel 
I, N°. 8. 
Zeitschr. f. physik. Chem., 13, 1894. 
Arch Néerl., 1894. 
2 ) Metingen over den invloed der temperatuur etc., Proefschrift, Leiden, 1893. 
3 ) Zeitschr. f. physik. Ckein., 12, 1893. 
4 ) Z’e v. d. Waals, loc. cit. 
5 ) Versl. d. Koninkl. Akad. v. Wetensch. te Amsterdam, 29 Juni 1895. 
