( til ) 
diek, isorhythmisch met de kamersystolen, van de atria komen, 
en dat evenzoo de normale voorkamercontracties door periodiek, 
isorhythmisch met de atrium sy stolen, van de ostia venosa komende 
irritaties worden opgewekt. 
Een der meest afdoende bewijzen hiervoor wordt geleverd door 
het door Marey ontdekte verschijnsel der „compensatorische” pauze 
na een kunstmatig opgewekte „extrasystole”. Dit verschijnsel, ten 
onrechte door Dastre en Kaiser als een uiting van den invloed 
der intracardiale zenuwcentra beschouwd, vindt zijne volledige ver- 
klaring in de door Bowditch en Marey ontdekte eigenschap der 
hartspiervezelen, om door de systole tijdelijk van hare prikkel- 
baarheid te worden beroofd, en in den verlammenden invloed dien 
volgens de tijdmetende proeven van spr. (Yersl. Afd. Natuurk. 
D. IY, 30 Nov. 1895) de contractiegolf op het physiologisch gelei- 
dingsvermogen der spier vezelen van het hart uitoefent. Wanneer 
men de geïsoleerde rustende kamerpunt van het kikvorschhart in 
regelmatige intervallen van zoodanigen duur prikkelt, dat elke prik- 
kel door een systole wordt beantwoordt, dan wordt bij inlasschen 
van een „extrasystole” de compensatorische pauze evenzeer waar- 
genomen als bij de normaal kloppende kamer na een ingelaschte 
extrasystole. Brengt men daarentegen de kamer door aanhoudende 
of uiterst snel elkander opvolgende prikkels (inductieslagen b. v.) in 
periodieke klopping, dan ontbreekt na een extrasystole de compen- 
satorische pauze : de eerstvolgende contractie komt terstond zoodra 
prikkelbaarheid en geleidend vermogen, door de extrasystole tijdelijk 
verzwakt, weder teruggekeerd zijn, d. i. , bij constante sterkte van 
de aanhoudende prikkeling, na een tijd, gelijk aan dien der inter- 
vallen tusschen de systolen vóór en ook verder na de extrasystole. 
In die „methode der extrasystolen” is, naar spr. opmerkt, een 
algemeen hulpmiddel gelegen, om na te gaan, of het onzichtbare 
prikkelingsproces, waardoor een periodieke spierbeweging wordt uit- 
gelokt, continueel (resp. uiterst snel intermitteerend) of periodiek 
plaats heeft. Spr. heeft van die methode gebruik gemaakt, om te 
beslissen of de normale hartsprikkels, die, naar bekend, van de 
veneuse ostia der voorkamers komen, continu of periodiek, en wel 
met de systolen isorhythmisch worden voortgebracht. Te dien einde 
heeft hij bij den kikvorsch de bewegingen der venae cavae inferior, 
superior dextra en sinistra, en der venae pulmonales — afzonderlijk 
en in verband met sinus en andere deelen van ’t hart — met be- 
hulp der suspensie-methode geregistreerd op het pantokymographion, 
dat tevens automatisch voor de electrische prikkeling op de gewenschte 
tijden en in den gewenschten vorm (enkele sluitings- of openings- 
S* 
