( n? ) 
waarin de kamer gedurende de proef klopt, in 't algemeen een enkel- 
voudig veelvoud moeten zijn van die der perioden van de ostia (eventueel 
ook van het atrium). Want de kamercontracties worden steeds van 
de voorkamer uit, en die der voorkamers van de veneuse ostia uit 
periodiek opgewekt. Slechts bij een zeer lang aanhoudenden blok 
zoude het misschien tot ontwikkeling van automatische prikkels in 
de kamer, resp. in het atrium kunnen komen. De juistheid van die 
interpretatie zal door nauwkeurige tijdmetende proeven, met gelijktij- 
dig registreeren van de bewegingen van kamer resp. atria en venae 
kunnen worden uitgemaakt. De proeven van Ludwig en Baxt, 
die alleen de kamerbewegingen (manometrisch) registreerden, geven 
hieromtrent geen inlichting. Men zal van de suspensiemethode ge- 
bruik dienen te maken. 
Eveneens acht spr. het voor waarschijnlijk, dat het verschijnsel 
van Luciani (groepen van contracties, door langere intervallen ge- 
scheiden) vooral op negatief dromotropische invloeden berust. Ook 
hieromtrent zullen nauwkeurige tijdsbepalingen, in verband met de 
methode der extrasystolen zekerheid kunnen verschaffen. 
Verschillen tusschen de polsfrequentie van de ostia venosa en die 
van meer distaalwaarts gelegen afdeelingen van het hart kunnen 
verder, zooals tevens Gaskell het eerst duidelijk deed uitkomen, 
door opheffing der contractiliteit van een dier afdeelingen ontstaan. 
De contracties van de atria althans kunnen door vagusprikkeling, 
volgens de ontdekking van Nuel, en ook door directe electrische 
prikkeling der voorkamers, volkomen onderdrukt worden. De hier- 
door voortgebrachte verlenging der periodenduur van de atria (ver- 
mindering der polsfrequentie) blijkt wederom steeds aan de wet der 
enkelvoudige veelvouden te gehoorzamen : de eerste merkbare voor- 
kam ercontractie begint steeds op het oogenblik waarop ook zonder 
voorafgaan van atriumstilstand een atriumsystole zoude zijn ingevallen, 
nl. onmiddellijk na een voorafgaande contractie der ostia venosa, 
niet vroeger en niet later. Spr. heeft hieromtrent een groot aantal 
tijdmetende proeven gedaan en enkelen er van vroeger gepubliceerd. 
Bij volkomen verlamming der atria behoeft de geleiding van den 
sinus naar de kamer niet opgeheven te zijn. Dit feit, door J. A. Mc 
William in 1885 bij den aal gevonden en uit den eigenaardigen 
anatomischen bouw verklaard, werd door spr. eenige jaren geleden 
ook bij Bana geconstateerd bij reflectorische en directe vagusprik- 
keling en bij harten, waar door inwerking van water op de atria 
de contractiliteit van deze geheel was opgeheven. Ook hierbij bleek 
de duur der perioden van de kamer steeds gelijk aan of een enkel- 
voudig veelvoud van die der ostia venosa te zijn. 
