( 176 ) 
Deze betrekking onderstelt echter dat de langs de wanden, boven 
het horizontale raakvlak aan den meniscus, opgeheven vloeistofmassa 
ten opzichte van de totale opgeheven massa mag verwaarloosd worden ; 
men komt ook tot dezelfde betrekking wanneer men onderstelt dat 
de meridiaandoorsnede van den meniscus cirkelvormig is. In eene 
nauwe cylindrische buis zijn beide onderstellingen niet ver af van 
de werkelijkheid; ook kan eene correctie worden toegepast die in 
de meeste gevallen ruim voldoende is. 
Daarentegen is dit in eene eenigszins wijde ringvormige ruimte 
in het geheel niet het geval; want niet alleen is de stijghoogte 
klein, dus de fout, gemaakt door het verwaarloozen van de langs 
de wanden opgeheven vloeistofmassa, betrekkelijk heel groot ; maar 
van een anderen kant is hier de grensvorm der meridiaandoorsnede 
van het oppervlak, voor oneindig kleine zwaartewerking, niet meer 
een cirkel, maar een stuk van de welbekende kromme lijn waaraan 
Plateau den naam van nodoïde heeft gegeven. 
Bij volslagen gemis aan nauwkeurigen theoretischen grondslag 
voor het berekenen van A', heb ik in de vorige mededeeling ge- 
bruik gemaakt van eene reeds door Hagen (Pogg. Ann., 67, 1816, 
p. 126), bij cylindrische buizen gemaakte hypothese, namelijk dat 
de meridiaandoorsnede van het oppervlak eene ellips zeer nabij komt; 
r is dan de halve groote as, en de pijl d van den meniscus de halve 
kleine as van de ellips. Yolgens Hagen geeft zulk eene onderstel- 
ling, voor cylindrische buizen, uitkomsten die met de werkelijkheid 
goed overeenstemmen. 
Dezelfde onderstelling in het geval van een ringvormigen meniscus 
toegepast geeft : 
d in dit geval zijnde de hoogte tot waar de vloeistof, langs den 
wand der manometerbuis, boven het horizontale raakvlak wordt op- 
geheven. 
Nu geeft de algemeene vergelijking van het oppervlak: 
2 
halve kleine as : m d 
in de capillaire buis 
= 9 (p®— Vd) B = 9 [Qu—Qd) (A + h ')- 
r. 
