( 178 ) 
Ten einde mij vrij te maken van fouten afkomstig van een on- 
volkomen cylindrischen vorm van den capillair, heb ik dezen zorg- 
vuldig gecalibreerd, door het meten van de opstijging op verschil- 
lende hoogten, van 10 mM. tot 10 mM. ongeveer. Immers behalve 
de correctie van den ringvormigen meniscus, — die wij trouwens 
over de geheele lengte als constant mogen aannemen, want de pijl 
van den meniscus was op alle hoogten volkomen dezelfde, — is die 
stijghoogte slechts afhankelijk van den straal op de plaats waar de 
meniscus in den capillair wordt waargenomen ; het verloop der stijg- 
hoogten geeft dus het omgekeerde beeld van het verloop van den straal. 
Daar deze calibratie langer dan een dag heeft geduurd bleef de 
temperatuur, die der waterleiding, den heelen tijd door niet con- 
stant, doch zij wisselde slechts over enkele tienden van een graad; 
en daar ik uit een voorloopige proef eene benaderde waarde voor 
den temperatuurcoëfficient had gevonden, konden alle stijghoogten 
op dezelfde gemiddelde temperatuur 18° C. worden gereduceerd. 
In het vervolg heb ik ondersteld dat de capillair een omwente- 
lingslichaam is; het spreekt van zelf dat dit slechts bij benadering 
waar kan zijn. Daar het van belang was eene zoo zuiver mogelijk 
circulaire doorsnede te hebben heb ik een capillair gekozen waarvan 
de excentriciteit zeer klein bleek te zijn. 
Twee reeksen van waarnemingen werden gedaan, ieder voor een 
helft van den capillair; na afloop der eerste reeks werd de capillair 
onderste boven gekeerd. In het midden der buis werden in beide 
gevallen waarnemingen gedaan, die dan ook prachtig overeenstemmen. 
Na iedere verplaatsing van den meniscus werd zoolang gewacht tot 
hij volkomen rustig bleef; ook werd waargenomen nu eens nadat 
vloeistof overgedistilleerd, dan eens nadat vloeistof uitgekookt was ; 
in beide gevallen bleek de evenwichtstoestand dezelfde te wezen. 
De capillair werd nu gebracht in buizen van verschillenden dia- 
meter, en stijghoogten gemeten voor eenige standen van den menis- 
cus dicht bij het midden van den capillair. Werkelijk bleek de 
schijnbare stijghoogte met r 3 af te nemen, en het verschil in stijg- 
hoogte voor twee buizen op alle hoogten van den capillair hetzelfde 
bedrag te hebben. 
De waarnemingen werden nu tot het midden van den capillair 
herleid en op 18°' C. gereduceerd. Zoo werd gevonden: 
I r 3 = 
10,4 mM. 
h = 47, 4G mM. 
d = 1,98 mM. 
II 
7,45 
47,35 
1,90 
III 
5,05 
46,99 
1,78 
IV 
3,25 
46,36 
1,40 
V 
2,95 
46,20 
1,24 
