( 184 ) 
gende onderstellingen kan men berekenen dat ten gevolge van het 
aanzetten van den electromagneet drukverschillen in de buis ontstaan 
van dezelfde orde van grootte als die van het temperatuurverschil 
afkomstig zijn. 
Bij de magnetisatie zal dus bijv. de onderste dichtere laag dien- 
tengevolge meer naar het midden der buis gebracht worden. De 
lijnen zullen verbreed worden. Hun breedte op een bepaalde hoogte 
wordt toch voornamelijk bepaald door het aantal gloeiende deeltjes op 
die hoogte in de richting van de as der buis. Hoewel deze verklaring 
nog tot enkele moeilijkheden voert, valt er zeker iets voor te zeggen. 
9. De in (8j aangeduidde verklaring van de verbreeding der 
lijnen is niet meer toepasselijk op de volgende wijziging der proef, 
waarbij een niet-geglazuurde buis werd gebruikt. De buis was in- 
wendig 10 mM. wijd, de wanddikte bedroeg ruim 1 mM. De polen 
van den electromagneet konden op 14 mM. afstand gebracht worden. 
De buis werd inplaats van met een BuNSEN-vlam met een blaasvlam 
in het midden helder roodgloeiend gehouden. De blaasvlam en de 
kleinere middellijn der buis maken het gemakkelijker deze boven en 
beneden op dezelfde temperatuur te brengen. Deze was nu hooger 
dan vroeger (7) en de iVa-lijnen blijven voortdurend zichtbaar ] ). 
Men kan nu afwachten tot op verschillende hoogten de iVa-damp 
dezelfde dichtheid heeft. Door voortdurende draaiing der buis om 
haar as heb ik dit nog bevorderd. De absorptie-lijnen zijn nu van 
boven tot beneden even breed. Bij aanzetten van den magneet ver- 
breeden zich nu plotseling de absorptie-lijnen over hun geheele 
lengte. De verklaring volgens de wijze van (8) gaat nu niet op. 
10. Gaarne had ik de uitwerking der magnetisatie op ’t spectrum 
eener vaste stof onderzocht. Erbiumoxyd heeft zooals Bunsen en 
Bahr hebben gevonden de merkwaardige eigenschap bij gloeiing een 
spectrum met heldere lijnen te geven. Bij de door mij gebruikte disper- 
sie blijken die lijnen echter voor mijn doel niet scherp genoeg te zijn. 
11. De verschillende proeven, van 8 tot 9, hebben het steeds 
waarschijnlijker gemaakt, dat de absorptie- en dus ook de emissielij- 
nen eener gasvormige stof door magnetische krachten worden ver- 
breed. Is dit het geval, dan zouden dus onder den invloed van een 
magnetisch veld naast de eigen trillingen der atomen, die het gewone 
lijnenspectrum teweegbrengen, trillingen van andere periode optreden. 
Ik hoop door voortgezet onderzoek te kunnen uitmaken, of het 
inderdaad onvermijdelijk is deze specifieke werking der magnetisatie 
aan te nemen. 
1 ) Pringsheim 1. c. p. 456. 
