( 213 ) 
Uit de eerste proevenreeks leert men dat tengevolge van het 
doorvoeren van koolzuur gedurende 5 minuten, een vergrooting van 
lengte en breedte ontstond, welke weer gedeeltelijk werd opgeheven 
door kortstondige behandeling met lucht. Uit de tweede proeven- 
reeks blijkt dat bij langduriger doorvoeren van koolzuur (10 min.) 
de lengte en de breedte daalden beneden die van de normale bloed- 
lichaampjes. Bij nog langer doorvoeren namen lengte en breedte 
nog meer af. Opmerkelijk was hierbij, dat tal van bloedlichaampjes 
den bolvorm hadden aangenomen. 
Men ziet hier dus verkleining van de dimensies zoowel in lengte 
als in breedte. 
Yanwaar nu deze tegenstrijdigheid tusschen de mikroskopische 
metingen en de besproken volume-bepalingen ? Onderzoekingen, het 
vorige j aar door mij verricht 1 ), geven tot een verklaring den sleutel . 
Ik vond toen, dat, in welke zoutoplossing men de biconcave bloed- 
lichaampjes van zoogdieren ook brengt, in isotonische, waarbij hun 
volumen onveranderd blijft, of in hypisotonische waarin ze zwellen, 
steeds de diameter kleiner wordt, en wel doordien zij den biconcaven 
vorm verliezen en den bolvorm aannemen. Ook in hun serum, dat 
met 5 of meer percent water is verdund streven zij naar den bol- 
vorm. Ja zelfs in lymph, die door toevoeging van een weinigje water 
met het bijbehoorende serum isotonisch is gemaakt, worden de bloed- 
lichaampjes bolvormig. De geheele of gedeeltelijke overgang naar den 
bolvorm bleek niet blijvend, want bracht men de bloedlichaampjes 
weer in hun serum terug, dan namen zij den biconcaven vorm aan 
en plaatsten zich weer bijwijze van geldrolletjes tegen elkander. 
Het valt wel niet te betwijfelen of men heeft hier bij de inwer- 
king van koolzuur met een gelijk verschijnsel te doen: de bloed- 
lichaampjes komen in een veranderd medium te liggen. Vermindert 
de biconcaviteit dan nemen de schijfjes iii diameter af, en hebben 
zij eenmaal den bolvorm aangenomen, dan leeren de metingen, dat 
nü bij verdere doorvoering van koolzuur de bolletjes in diameter 
toenemen. 
Wat voor de biconcave schijfjes der zoogdierbloedlichaampjes geldt, 
is ook toepasselijk op de platte, ellipsoïdische bloedlichaampjes van 
het vogclenbloed. Wanneer zij naar den bolvorm streven, neemt de 
doorsnede, welke door lengte- en breedteas gaat af, terwijl de dikte- 
as groeit. En dat streven naar den bolvorm heeft plaats, wanneer 
zij zwellen door inwerking van 00 2 . Intusschen is bedoeld streven 
x ) Ueber die Formveranderung der rothen Blutkörperchen in Salzlösungen, Lymphe 
und verdünntem Bliitserum. Ymcnow’s Arcliiv. 13. 141. S. 230. 1S95. 
Ï5* 
