( 214 ) 
niet zoo sterk als bij de biconcave schijfjes: immers doorvoering van 
weinig C0 3 openbaart zich in het mikroskoop nog duidelijk door 
een vergrooting van lengte en breedte, terwijl ook de groote door- 
snede der natuurlijke jugularis-lichaampjes grooter blijkt dan die 
der natuurlijke carotis-lichaampjes. Eerst doorvoering van meer C0 2 
veroorzaakt afname van lengte en breedte en wel zoolang totdat de 
bolvorm bereikt is. Maar is deze dan ook eenmaal bereikt, dan ziet 
men, gelijk uit de proef in de kolom van „aanmerkingen” blijkt, 
dat bij verdere doorvoering van C0 2 de bolletjes ook weer in dia- 
meter toenemen. 
Aan welke oorzaak het moet worden toegeschreven dat de bloed- 
lichaampjes onder de beschreven voorwaarden naar den bolvorm 
streven, heb ik nog niet nader onderzocht. Misschien hebben we 
hier te doen met een quaestie van oppervlakte-spanning. Maar wat 
ik wel nader heb overwogen, is een vraag, die mij voorshands meer 
belangrijk voorkwam, n.1. waarom zwellen de roode bloedlichaampjes 
door C0 2 en krimpen ze door O weer in. Dat men hier te doen 
heeft met een verschijnsel van niet geringe beteekenis, mag men 
a priori reeds opmaken uit de duidelijkheid en den' ruimen omvang 
der numerische waarden, waarin het zich uit. Yoert men toch kool- 
zuur door bloed, en wel in een hoeveelheid waarbij de bloed- 
lichaampjes, te oordeelen naar het behoud van hun kleurstof en naar 
de omkeerbaarheid tot hun vroegeren toestand, intact blijven, dan 
kan hun volumen ongeveer met 25 °/ 0 toenemen. En uit vergelij- 
kende onderzoekingen van natuurlijk veneus en arterieel bloed 
blijkt, zooals boven werd meegedeeld, het verschil in volumen der 
bloedlichaampjes van veneus en arterieel bloed van 0.8% — 6. 9% te 
bedragen. 
Wat nu de oorzaak der zwelling betreft ben ik na langdurige 
onderzoekingen in verschillende richting tot de conclusie gekomen, 
dat bij inwerking van C0 2 op het bloed, het gehalte aan water- 
aantrekkende stoffen meer toeneemt in de bloedlichaampjes dan in 
het omringende serum. Hierdoor ontstaat een stoornis in het osmotisch 
evenwicht; om deze te herstellen moeten de bloedlichaampjes water 
uit het serum opnemen, m. a. w. zwellen. Genoemde stoornis hoop 
ik nader te analyseeren in een volgende mededeeling, die handelen 
zal over den invloed van alkaliën en zuren op de bloedlichaampjes. 
Thans zou mij zulk een analyse te ver voeren. Liever wil ik nu 
wijzen op de beteekenis der zwelling ook in verband met haar 
oorzaa k. 
Zoo als gezegd is, heb ik vroeger waargenomen, dat door inwerking 
van C0 2 op het bloed, het serum rijker wordt aan eiwit, suiker, 
