( 215 ) 
vet en alkali, en stilzwijgend aannemende, dat hierbij de bloed- 
lichaampjes niet van volumen veranderen, heb ik het verschijnsel 
uitsluitend toegeschreven aan een overgang van die stoffen uit de 
bloedlichaampjes naar het serum. Thans blijkt, dat genoemde ver- 
meerdering voor een groot deel moet verklaard worden door den 
overgang van water uit het serum naar de bloedcellen, waardoor 
het bloedvocht meer geconcentreerd wordt. Nauwkeurige quantitatieve 
bepalingen van het volumen van het serum naast niet minder exacte 
doseeringen van zijn eiwit-, suiker-, vet- en alkaligehalte zullen 
moeten uitmaken, welk aandeel ieder van de beide genoemde fac- 
toren aan de vermeerdering van het gehalte der bewuste substanties 
in het serum toekomt. 
Nu heb ik vroeger in het licht gesteld, hoe doelmatig het voor 
dc stofwisseling in de weefsels moet geacht worden, dat onder den 
invloed van het koolzuur het eiwit-, suiker-, vet-, en alkaligehalte 
van het serum stijgt 1 ). Thans is gebleken, dat de zwelling der 
bloedlichaampjes een van de belangrijke momenten is, waardoor die 
doelmatige regeling bereikt wordt. 
In het voorbijgaan zij opgemerkt, dat de zwelling tevens een 
ongedwongen verklaring geeft van het door mij gevonden en door 
v. Lumbeck bevestigde feit, dat de bloedlichaampjes van het met 
koolzuur behandelde bloed reeds in een sterker zoutoplossing kleur- 
stof beginnen af te geven dan die van het normale bloed, een waar- 
neming, welke ook bij vergelijking van het natuurlijke veneuse en 
arterieele bloed geldigheid bleek te bezitten en die het uitgangspunt 
vormde voor al mijn onderzoekingen over den invloed van C0 2 -gas, 
alkali en zuur op het bloed. Wat toch is het geval ? Tengevolge 
van de inwerking van koolzuur is het gehalte aan wateraantrekkende 
stoffen in het bloedlichaampje toegenomen, zoodat de omringende 
zoutoplossing welke in staat is met den inhoud van het C0 2 -bloed- 
lichaampje osmotisch evenwicht te maken sterker zal moeten zijn 
dan vóór de behandeling met C0 2 . In de zoutoplossing waarin het 
normale bloedlichaampje in evenwicht was, zal de C0 2 -bloedcel dus 
zwellen. En aangezien nu het bloedlichaampje slechts een beperkte 
zwelling kan verdragen, zonder zijn kleurstof te verliezen, zal het C0 2 - 
lichaampje zijn maximale zwellingsgrens reeds bereikt hebben in een 
zoutoplossing, waarin de normale bloedcel nog haar kleurstof behoudt. 
Merkten wij zooeven op, dat voor de stofwisseling in de weefsels 
de zwelling der bloedlichaampjes van belang is, ook uit een algemeen 
*) Verh. d. Kon. Akad. v. Wetensck. Dl. III N°. 10, 1894, 
