( 240 ) 
uitdrukking van X met waarnemingen zouden we moeten kennen de 
E k 
waarden van y\ en y 2 , van de verhouding — - , welke gelijk is aan 
die der elastische krachten, welke bij 0° in de doos en in de veer 
worden opgewekt, en verder de luchtdrukking p. Hiervoor zou een 
speciaal experimenteel onderzoek noodig zijn. Bij gebrek aan dus- 
danige volledige gegevens kunnen we eene ruwe vergelijking be- 
proeven met behulp van wat over deze grootheden bekend is. 
Indien p •==■ 0 is, dus.de doos volkomen luchtledig, bereikt X zijne 
grootste negatieve waarde — Ay, Yoor het berekenen van y zullen 
we onderstellen, dat de veer eene veel grootere elastische kracht 
oplevert als de doos voor een zelfde verplaatsing. We kunnen in 
dit geval stellen y = y z . en, gebruik makende van de bepalingen 
van Mayer x ) voor staal, voor y een getal tusschen 0.000224 en 
0.000309 kiezen. De grootst mogelijke negatieve waarde van X zou 
dan zijn — Ay = — 760 X 0.000309 — — 0.235. Dit stemt goed 
overeen met uitkomsten van Jeliuek * 2 ), welke onder 108 aneroïden 
slechts 3 aantreft waarbij — X grooter dan 0.235 is. Ook Harte 3 4 ) 
vindt bij een onderzoek van 81 instrumenten als bovenste grens 
— 0.24. 
Gewoonlijk vindt men eene veel kleinere waarde, zooals wel blijkt 
uit het boven vermelde onderzoek van Jelinek. Deze vindt X é ) 
bij 9 instrumenten tusschen + 0.23 en 0.00 
„ 9 „ „ 0.00 „ —0.07 
„ 82 ,, „ —0.07 „ —0.17 
.. 8 „ — 0.17 ,, — 0.37. 
De positieve kwamen hoofdzakelijk voor bij kleinere instrumenten 
(zakformaat), waarbij eene minder zorgvuldige bewerking en een 
grootere luchtdruk in de doos niet onmogelijk zijn. 
Met X tusschen —0.07 en — 0.17 zou, indien we A = 760, 
rj — 0.0003, a A- y '= 0004 nemen, samengaan eene drukking in 
de doos van 39 tot 14 mM. Yoor ?? = 0.000224 worden deze 
grenzen 25 en 0 t mM. Dergelijke waarden voor p zijn zeer goed 
mogelijk. 
De afhankelijkheid van X met den druk is o. a. door Wiebe nader 
Mayer, Amer. J. of Sc. (4). I, p. 81. (1896). 
2 ) Jelinek, Carl’s Repert. XIII, p. 72. (1877). 
3 ) Hartl, Zeitsclir. f. Vermessungsw. 18S2, p. 458. 
4 ) Zie Jordan, Handbuch der Vermessungsk. II. p. 499. 3e div 
