( 293 ) 
De gevoeligheidsfactor is afhankelijk van de temperatuur. Om 
zeker te zijn, dat tijdens eene bepaling de temperatuur constant 
bleef, werd de manometer in een glazen bak geplaatst, waardoor 
het water van de waterleiding stroomde. De temperatuur van ’t 
water werd bij elke bepaling afgelezen. Om de uitwijkingen steeds 
tot dezelfde temperatuur te kunnen herleiden, was het noodig den 
temperatuurcoëfficient te bepalen. Dezen vond ik ten eerste door de 
gevoeligheid bij verschillende temperaturen te bepalen, en ten tweede 
door, terwijl de anilineoppervlakken ver van elkaar waren verwij- 
derd, bij verschillende temperaturen hunnen verticalen afstand te 
meten. Op deze wijzen vond ik, dat de uitwijking bij één graad 
temperatuursverandering met 2,3 pCt. toe- of afnam. 
De wijze van proefneming komt op het volgende neer : Nadat de 
geheele toestel luchtledig is gepompt, en door P 2 0 5 of H 2 S0 4 is 
gedroogd, wordt de stand van den manometer door middel van een 
kathetometer afgelezen ; daarna wordt de verbinding tusschen de 
beide beenen van den manometer verbroken terwijl dan de eene 
zijde met zuiver water, en de andere met eene oplossing (beide tot 
0° afgekoeld) in verbinding wordt gesteld. De manometer verkrijgt 
dan eene uitwijking die na eenigen tijd constant is en afgelezen 
kan worden. Dit is de proef bij verdamping. Ook kan men de 
proef nemen bij condensatie; dan wordt de waterdamp van water 
en oplossing in den toestel toegelaten, terwijl de beide beenen van 
den manometer met elkaar in verbinding staan. Eerst als men aan 
kon nemen, dat de geheele toestel met waterdamp was gevuld, werd 
de gemeenschap tusschen de beide beenen van den manometer ver- 
broken. Nu grijpt er condensatie plaats aan den kant der oplos- 
sing, tengevolge waarvan de manometer eene uitwijking verkrijgt, 
die spoedig constant is en afgelezen kan worden. 
De resultaten, verkregen op beide wijzen, stemden zeer goed met 
elkaar overeen. Terwijl bij de proef door verdamping eene geringe 
hoeveelheid lucht niet schaadt is echter bij de proef door condensatie 
eene uiterst kleine hoeveelheid lucht voldoende om de condensatie 
niet volkomen te maken. Steeds diffundeert er aniline door de olie 
(Delftsche slaolie) en doet al zeer spoedig de spanning in den toestel 
zoo groot worden, dat de condensatie niet meer volkomen plaats 
grijpt. Om dit te voorkomen bevinden zich aan mijn toestel nevens 
bollen met P 2 0 5 , bollen met geconcentreerd H 2 S0 4 . Dit H 2 S0 4 dient 
speciaal tot opneming van anilinedamp. Hierbij doet zich het eigen- 
aardig verschijnsel voor, dat deze alléén opgenomen wordt bij tegen- 
woordigheid van waterdamp. Wil men dus den anilinedamp ver- 
wijderen, zoo moet de toestel eerst gevuld worden met waterdamp 
