( 296 ) 
in verbinding gesteld. De geheele toestel was dus gevuld met water- 
damp ; de spanning ervan zal iets kleiner geweest zijn dan de 
maximum-spanning voor zuiver water bij 0° ; iets grooter dan de 
maximum-spanning voor de zoutoplossing, terwijl waarschijnlijk 
eenig zuiver water aan de oppervlakte van de zoutoplossing gecon- 
denseerd werd. 
De gemeenschap tusschen F en Q werd verbroken, evenals die 
tusschen den manometer en het overige deel van den toestel, daar- 
entegen werd P in verbinding gesteld met het eene been van den 
manometer, Q met het andere. 
De verwachting was dat in het bolletje P condensatie zou plaats 
grijpen tot dat de spanning van den waterdamp gelijk was geworden 
aan de maximum-spanning voor de zoutoplossing. Het doel toch 
van het geheele onderzoek van den Heer Smits was de bepaling 
van de dampspanningsverlaging tengevolge van de aanwezigheid in 
het water van eenige opgeloste stof. Intusschen, er gebeurde niets ; 
de manometer wees geen standsverandering aan. Natuurlijk werd 
dadelijk aan de mogelijkheid gedacht, dat zich op de zoutoplossing 
een laagje zuiver water had gecondenseerd. Maar hierin kon de 
verklaring toch niet liggen. Immers de inrichting van den toestel 
veroorloofde het kolfje behoorlijk te schudden, zoodat de aanwezige 
vloeistof zelfs de wanden van het bolletje afspoelde ; dit schudden 
nu werd niet gevolgd door een standsverandering in den manometer. 
Toen kwam mij te binnen dat Wüllner onder zekere omstan- 
digheden een vertraging in de condensatie had waargenomen, en 
meende dat damp bestaan kon bij een spanning grooter dan de 
zoogenaamde maximum-spanning, ook als hij in aanraking was met 
vloeistof. Dit bracht mij er toe te beproeven wat er gebeuren zou 
indien men niet langs den weg der verdichting, maar langs den 
weg der verdamping het verschil in spanning tusschen den damp 
van zuiver water en dien van de zoutoplossing trachtte te vinden. 
De bolletjes P en Q werden van den manometer afgesloten (door 
een kwikafsluitiug). Daarna werd de manometer met de overige 
ruimte van den toestel en tevens met de droogkolven in verbinding 
gesteld. Na enkele minuten was het grootste gedeelte van den aan- 
wezigen waterdamp opgenomen. Dan werd de verbinding tusschen 
den manometer en het overige deel van den toestel verbroken en 
eerst daarna werden de bolletjes P en Q ieder met een been van 
den manometer in gemeenschap gebracht. De ruimte binnen een 
bolletje kwam dus in verbinding met een ruimte waarin geen 
waterdamp gevonden werd; in elk bolletje trad verdamping in totdat 
de maximum-spanning bij 0° bereikt was. 
