( 297 ) 
Werkelijk kreeg men nn een behoorlijk standsverschil in den 
manometer. 
Toch was ik niet bevredigd. Indien de omstandigheden binnen 
den manometer zoodanig waren, dat condensatie niet voldoende 
plaats greep, welke zekerheid had men dan, dat de verdamping wel 
beantwoordde aan de onderstelling, dat door haar juist de maximum- 
spanning werd in het leven geroepen ? Mocht men dan het waar- 
genomen standsverschil binnen den manometer wel beschouwen als 
een maat voor de gezochte dampspanningsverlaging ? 
De Heer Kamerlingh Onnes, met wien ik over het eigenaardige 
verschijnsel sprak, maakte mij er op opmerkzaam dat Tammann 
de waargenomen spanningen grooter dan de maximum-spanning toe- 
schreef aan verontreinigingen. 
Dit was voor ons de aanleiding om den geheelen toestel uit elkander 
te nemen en nogmaals alle zorg aan reinheid te besteden. Het 
phosphorpentoxyde werd onderzocht op aanwezigheid van vreemde 
bestanddeelen ; alle kwik werd nogmaals gereinigd ; enz. Ten slotte, 
nadat de toestel luchtledig gemaakt was, liet men het zwavelzuur 
geruimen tijd met het overige deel van den toestel in verbinding 
tot het opnemen van aniline-damp, die wellicht door de olie van 
den manometer heen gediffundeerd was. Wij hadden hierbij gelegen- 
heid op te merken dat voor het opnemen van aniline-damp door 
zwavelzuur de aanwezigheid van eenigen waterdamp noodig is. 
Werd de toestel eerst gedroogd door phosphorpentoxyde, dan nam 
het zwavelzuur geen aniline-damp op ; toch was aniline-damp aan- 
wezig, want wanneer het phosphorpentoxyde afgesloten werd en 
dan eenige waterdamp toegelaten, vertoonde zich spoedig aan de 
wanden van de zwavelzuurkolf een witte neerslag. 
De genomen moeite werd beloond ; de bepaling der dampspan- 
ningsverlaging, langs den weg der verdichting, gaf nu geheel dezelfde 
uitkomsten als die langs den weg der verdamping. 
Intusschen nam ik mij voor het verschijnsel nog nader te bestu- 
deeren ; maar om de onderzoekingen van den Heer Smits niet te 
onderbreken, stelde ik dit uit totdat de proefnemingen voor zijn 
dissertatie waren afgeloopen. 
In September begonnen de Heer Smits en ik eenige proeven 
met het genoemde doel te doen. Hoewel de resultaten niet twijfel- 
achtig waren, gevoelden wij ons niet bevredigd. De manometer, die 
eenige weken ongebruikt had gestaan, was traag in zijn aanwij- 
zingen geworden; het was noodig, voordat een aflezing kon worden 
gedaan, de vloeistofkolom in schommeling te brengen. Daarom werd 
