( 298 ) 
de toestel uit elkander genomen en de manometer schoon gemaakt 
en opnieuw gevuld. 
Daarna zijn een reeks waarnemingen door ons gedaan, die naar 
onze meening volkomen vertrouwen verdienen. 
In de bekende verhandeling van Wüllrer en Grotrian over 
de dichtheid en de spanning van verzadigde dampen vindt men 
(bl. 548) : „Die Messungen scheinen das unerwartete Resultat zu 
ergeben, dass es überhaupt eine Maximal-spannung in dem bisher 
angenommenen Sinne nicht giebt, dass vielmehr die Spannung der 
gesattigten Dampte, auch wenn sie mit einer grossen überschüssigen 
Menge Flüssigkeit in Berührung sind, durch Compression erheblich 
zunimmt.” Ook in de laatste, in 1896 verschenen uitgave van het 
2 de deel van zijn leerboek, zegt Wüllner op blz. 834 : „Ich kann 
auch jetzt noch keine einwandsfreie andere Erklarung der beschrie- 
benen Erscheinung finden, so dass ich auch jetzt noch schliessen 
muss dass in grössern auch luftleeren Raumen durch Kompression 
des Dampfes der Druck über den der sogenannten Sattigung wachsen 
kann, wie es Galitzine auch bei dem Wasserdampf in mit Luft 
gefülltem Raume beobachtet hat.” 
De mikromanometer stelde ons in staat voor een bepaald geval 
de vraag of door samendrukking van den damp de spanning kan 
stijgen, te onderzoeken met een graad van nauwkeurigheid, die zeer 
zeker nog nooit bereikt is. 
De beide bolletjes P en Q werden gedeeltelijk gevuld met zuiver 
water en geplaatst in smeltend ijs ; met de grootste zorg waren de 
lucht en de aniline-damp uit den toestel verwijderd. Het bolletje 
P werd in verbinding gesteld met het eene been, het bolletje Q 
met het andere been van den manometer. De kijker van den katheto- 
meter werd ingesteld op een der aniline- spiegels. 
Door het opheffen van een reservoir met kwik tot een hoogere 
rustplaats kon nu de ruimte waarmede het bolletje P in gemeen- 
schap was, met ongeveer 1 / 6 van het bedrag verkleind worden. Een 
tweede reservoir met kwik veroorloofde hetzelfde voor het bol- 
letje Q. 
Werd nu aan de zijde van P het kwikreservoir opgeheven, dan 
zag men den aniline-spiegel aan de zijde van P aanmerkelijk dalen; 
maar zoodra het reservoir zijn hoogsten stand had verkregen, begon 
de aniline-spiegel te stijgen en bereikte weer volkomen den kruis- 
draad van den kijker, en dat wel binnen de minuut. Bracht men 
het kwikreservoir naar zijn laagsten stand terug, zoo steeg de 
*) W üllner und Grotrian, Wied. Ann. 11, p. 545 (1880). 
