( 300 ) 
aniline-spiegel tot den kruisdraad terug en weder volkomen. De 
condensatie binnen P was dus volledig. Deze proef werd herhaald ; 
achtereenvolgens liet men de gemeenschap tusschen de beide bolletjes 
gedurende 2 minuten, 3 minuten, 4 minuten en 5 minuten bestaan. 
Het bleek dat na de verbreking van de gemeenschap tusschen de 
bolletjes de aniline-spiegel volkomen terugkeerde tot den kruisdraad 
mits men het bolletje P behoorlijk schudde. Had de gemeenschap 
tusschen de bolletjes gedurende 5 minuten bestaan, dan keerde 
bij schudding de anilinespiegel toch nog binnen twee minuten tot 
zijn vroegeren stand terug en bleef daar, ook al werd het schudden 
voortgezet. Dat dit schudden noodig was, kan niet verwonderen 
omdat zich bij gemeenschap met Q in het bolletje P op de opper- 
vlakte van de vloeistof wel een laagje zuiver water moest neer- 
zetten ; dit laagje werd tot zekere grens des te dikker naarmate de 
gemeenschap langer duurde. Terwijl dan ook, als de gemeenschap 
slechts 1 minuut had geduurd, het schudden overbodig bleek, was 
dit noodig indien de gemeenschap gedurende 5 minuten had bestaan. 
Wij trachtten daarna de omstandigheden in het leven te roepen 
waaronder zich het verschijnsel zou voordoen, dat het uitgangspunt 
van dit onderzoek geweest was. 
Gedurende 14 dagen werd de toestel aan zich zelven overgelaten 
onder afsluiting van de kolven met zwavelzuur. De bolletjes PenQ 
werden van den toestel afgesloten ; de kolven phosphorpentoxyde 
met den toestel, dus ook met den manometer in verbinding gesteld. 
Hierdoor kreeg aniline-damp gelegenheid binnen den toestel te 
diffundeeren. 
Nu werden de proeven herhaald. Het opheffen van het kwik- 
reservoir aan de zijde van P (met keukenzoutoplossing) had tenge- 
volge, dat de aniline-spiegel niet geheel terugkeerde tot den kruis- 
draad, maar ongeveer 1 m.M. standsverandering aanwees. Dit bewijst 
dat de spanning van den aniline-damp gering was (kleiner dan Véo 
m.M. kwik) ; anders zou reeds alleen door de samenpersing van 
den aniline-damp de standsverandering grooter moeten geweest zijn. 
Toch kwam de invloed van den aniline-damp duidelijk aan den 
dag, wanneer men op de beschreven wijze langs den weg der ver- 
damping of langs den weg der verdichting het verschil tusschen de 
spanningen binnen de bolletjes P en Q trachtte te bepalen. Langs 
den weg der verdamping vonden wij voor den stand van een der 
aniline-spiegels 258,68 ; waren de bolletjes P en Q gedurende 2 
minuten met elkander in gemeenschap geweest, dan werd bij con- 
densatie de stand 259,36; waren de bolletjes gedurende 5 minuten 
met elkander in gemeenschap geweest, dan vond men 3 minuten na 
