( 308 ) 
waarbij c de concentratie (getal Gr. per 100 c.c. oplossing) X de 
golflengte, jp de druk in K.G\ per cM 2 . 
De op deze wijze voor 100 atm. berekende hoeken A « zouden 
gelijk zijn aan de verandering van de draaiing van de suikeroplos- 
sing, indien die van de kwarts onveranderd bleef. Nu hebben we 
A cc = A ct s — A eek, waarin A a s de verandering van ce„ , A uj c die 
van aic voorstelt. Bij gebrek aan directe bepalingen zullen we de 
verandering A cck afleiden uit de door Voigt *) bepaalde samen- 
drukbaarheids-coëffi cien ten . 
De draaiing kan veranderen : 
lo. door eene verandering van de dikte van het plaatje; 
2o. door die van de draaiing per lengte-eenheid. 
Voigt vindt voor het geval van een alzijdigen druk voor de 
samendrukbaarheids-coëfficient in de richting der hoofdas 6.73 X 10~ 8 
(rnM 2 , G.). Voor een druk van 100 atm. zou dus de draaiing uk 
door de eerste oorzaak — 1033 X 6.73 X 10“ 1 8 eik = — 70 X 10~ 6 cck 
veranderen. Wat betreft de tweede oorzaak, zoo zullen we onder- 
stellen, dat deze verandering bepaald wordt door die van de dicht- 
heid. Hiervoor geldt volgens Voigt de coëfficiënt 25.97 X 10~ 8 
(mM 2 , G.), dus wordt de draaiingsverandering door deze oorzaak 
-f- 1033 X 25.97 X 10“ 8 cck = + 268 X 10~ 6 a k . Beide oorzaken 
samen geven dus eene verandering van A uk — + 198 X 10~ 6 aj c . 
Hieruit is dan verder A ce s = A « + A cck te berekenen. 
Op deze wijze zijn de volgende resultaten verkregen: 
I. Dikte van het kwartsplaatje 6.88 mM. 
X 
A « 
A c^k 
A u s 
«s 
A ClsjcCs 
n 
492 
+ 0°.555 
+ 0°.043 
+ 0°.598 
231°.4 
+ 0.00258 
10 
528 
0.467 
0.037 
0 .504 
198 .4 
254 
6 
559 
0.423 
0 .033 
0 .456 
175 .0 
260 
8 
560 
0.438 
0 .033 
0.471 
174.6 
270 
6 
561 
0.468 
0 .033 
0 .501 
173 .9 
288 
9 
Yl 
0 .413 
0 .033 
0 .446 
173 .9 
256 
12 
562 
0 .437 
0 .033 
0 .470 
173 .2 
271 
21 
589 
0 .408 
0.030 
0.438 
156 .5 
280 
22 
n 
0.392 
0 .030 
0 .422 
156 .5 
270 
24 
537 
0 .483 
0 .036 
0 .519 
187 .0 
277 
21 
concentratie 9.47 . . . gemidd. waarde van = 0.00271 ± 0.00003. 
CJC S 
') Voigt, Wied. Ann. 31 p. 720 (1887). 
