( BIO ) 
Natuurkunde. — De Heer van der Waals biedt, namens den 
Heer D. F. Tollenaar, eene voorloopige mededeeling aan 
„ omtrent eenige proeven met kathodenstralen ” (verricht in het 
Natuurkundig Laboratorium te Amsterdam). 
De proefnemingen, die Gr. Jaumann beschrijft in een verhande- 
ling, Longitudinales Licht genaamd (Wied. Ann. 57 p. 147, 1896), 
zijn door mij herhaald en hebben mij tot eenige nieuwe verschijn- 
selen der kathodenstralen geleid, welke ik in ’t volgende wensch 
mede te deelen. 
Yóór ik echter hiertoe overga, wensch ik op te merken, dat ik 
bij geen mijner proeven in staat ben geweest de verschijnselen waar 
te nemen, welke Jaumann beschrijft. Hij neemt zijne proeven met 
een buis, welke 3 plaat vormige elektroden bevat ; hiervan gebruikt 
hij er twee als kathoden, deze zijn op een afstand van 1 cM. even- 
wijdig aan elkaar. De beide plaatjes bedekken zich zoowel op de 
naar elkaar toegekeerde zijde als op de buitenzij met het blauwe 
kathodenlicht, maar tusschen beide in zijn de lichtlagen veel smal- 
ler, heller en dichter op de elektroden. Wordt de spanning van 
het gas geringer, dan bewegen deze lichtlagen zich naar elkander 
toe en smelten ineen onder vorming van een scherp, vlak inter- 
ferentievlak. Dit interferentie vlak, zooals Jaumann het noemt, 
treedt echter alleen op, als de toeleidingsdraden tot de beide katho- 
den volkomen gelijk zijn. Wordt de toeleidingsdraad naar een van 
beide slechts weinig veranderd, bijv. bij lengteverschillen van 10 
cM, dan verbreedt het vlak zich, de geheele ruimte tusschen beide 
kathoden vult zich met licht, dat zich eindelijk tot een heldere 
lichtlaag vormt op de kathode met de kortste toeleiding. Ad dus be- 
schrijft Jaumann het verschijnsel. 
Het licht, dat zich aan de grens der donkere kathodenruimten 
bevindt, en dat tusschen beide plaatjes zeer helder is, vormt inder- 
daad bij vermindering der gasspanning, waardoor de donkere ruim- 
ten zich uitbreiden, een helder lichtvlak. De donkere ruimten der 
beide kathoden schijnen niet te willen samenvloeien, zij platten elkan- 
der al sterker af, naarmate zij dichter bij elkander komen. Men kan 
het verschijnsel aldus behalve door vermindering van gasspanning 
ook door nadering der elektroden verkrijgen. Nu is ’t echter al 
van te voren waarschijnlijk, dat het licht hetwelk tusschen deze 
beide donkere ruimten zichtbaar blijft, zich bij verzwakking van 
een der kathoden, anders zal bewegen, dan Jaumann dit beschrijft. 
Immers, in dien een der kathoden minder sterk werkt, zal wel de 
afplattende werking, welke zij op de donkere ruimte der andere 
