( 332 ) 
werd met een paar naaldelcc treden vastgestoken, het andere door 
een zijden, over een katrol op den bodem van het bakje loopenden 
draad met een langen, lichten hefboom verbonden, die de contrac- 
tie er van, 12, 24 of 3fi maal vergroot, met een uiterst fijne punt op 
den cylinder van het pantokymographion opschreef. Ook tegen het 
schrijvende uiteinde der spier werd een paar naaldelectroden 
geplaatst. Afwisselend werd nu het eene en het andere einde der 
spier, in regelmatige pauzen van 2 / 2 minuut — 1 minuut, geprikkeld 
met telkens een enkelen inductieslag van binnen ruime grenzen 
symmetrisch klimmende en weder dalende stroomsterkte. De prikke- 
ling geschiedde automatisch door sluiting of opening van den pri- 
mairen stroom met behulp van het polyrheotoom, dat op de as van 
het pantokymographion was bevestigd. De as werd door het veder- 
mechanisme in omwenteling gebracht, de snelheid van het schrijfvlak 
op het oogenblik der prikkeling door een stemvork van 50 trillingen 
in de secunde onder de spierkromme geregistreerd, (zie Pflügers 
Archiv f. d. ges. Physiol. 1895 blz. 28 en vlg. en de dissertatie 
van W. A. Boekelman, het pantokymographion enz. Utrecht 1894). 
De tijden (A) tusschen de momenten van prikkeling en begin van 
contractie en evenzoo de hefhoogten ( k ) werden nauwkeurig uitge- 
nieten. Teekent men de in iedere proefreeks gevonden waarden 
van A als ordinaten op de abscis der hefhoogten en verbindt men 
de toppen der ordinaten, behoorende tot de proeven met- direete 
prikkeling, door een lijn, en evenzoo die, behoorende tot de proeven 
met indirecte prikkeling, zoo verkrijgt men voor iedere proefreeks 
twee krommen, waarvan de onderste aangeeft het verloop van A als 
functie van h voor directe, en de bovenste hetzelfde voor indirecte 
prikkeling. Uit den vertikalen afstand van beide krommen (AA) en 
den bekenden afstand van het schrijvende einde van het andere 
uiteinde der spier (meestal 20—40 mM.) kan voor iedere hefhoogte, 
dus voor iedere sterkte van irritatie, de voortplantingssnelheid worden 
berekend. De zwakste contracties moeten buiten beschouwing blijven. 
Deze zijn niet streng vergelijkbaar, daar men niet de zekerheid heeft, 
dat in die gevallen bij directe en bij indirecte prikkeling dezelfde 
spiervezelen, of een gelijk aantal spiervezelen in werking worden 
gebracht, en buitendien, omdat de scherpe bepaling van A bij zeer 
geringe hefhoogte onmogelijk wordt 
De graphische constructie toont nu, dat de beide uit iedere proef- 
reeks afgeleide krommen over hare geheele uitgestrektheid (het eerste 
begin uitgezonderd, waar veel onregelmatigheid bestaat) streng even- 
wijdig tot elkander hopen , en wel nagenoeg rechtlijnig, met een geringe, 
allengs tot nul of nagenoeg nul afnemende helling tegen de abscis. 
