( 340 ) 
Het blijkt tevens dat voor 1 en B ongeveer dezelfde samenstel- 
ling van het phosphaat gevonden is, al bevat B veel meer insluitsels 
dan A. 
Al neemt men aan, dat het mangaan geheel of gedeeltelijk als 
karbonaat aanwezig is, dan brengt dit geene verandering aan in de 
cijfers 1.37 (A) en 1.19 5 (B), want dan moet de aequivalente hoe- 
veelheid kalk in het phosphaat evenveel vermeerderd worden, als 
de hoeveelheid mangaan verminderd is. Hetzelfde geldt als de 
phosphorzure magnesia afzonderlijk wordt berekend. Dus is bewezen 
dat het phosphaat basischer is geworden. Ook is aan te nemen 
lat het phosphaat basisch water opgenomen heeft, want de gevon- 
dene hoeveelheid water die bij 100° wordt vastgehouden, is niet 
gering. De organische stof bedroeg in B volgens de elementair- 
analyse slechts ± 2 pCt. Hoe moet nu die overmaat van basis 
opgevat worden ? 
Het is bekend dat in de natuur apatieten gevonden worden, die 
niet een gansch molekuul Ca Fl 2 bevatten (op 3 mol Ca 3 P 2 O s \ 
maar waarin een deel door Ca Cl 2 , en volgens de analysen van 
Yölckel l ) zelfs nog door CaO aequivalent vervangen is 2 ). De 
Triploïdiet is een mangaan-wagneriet, waarin 1 mol Mn Fl 2 vervan- 
gen is door Mn (O H) 2 . In de beenzelfstandigheid is echter niet 
alleen Ca Fl 2 , CaO, MnO, Fe 2 0 3 en zeker ook water opgenomen, maar 
de aequivalente hoeveelheid daarvan bedraagt meer dan 1 Mol. op 
3 Mol. Ca 3 P 2 0 8 , namelijk 1.9 (A) en 1.74 (B). Ook moet basisch 
water nog daarbij komen. 
Ik meen, dat hier niet eene vorming van apatiet, naar de formule 
die aan de kristallijne stof toekomt, mag aangenomen worden, maar 
eene absorbtie van Ca Fl 2 , van basische oxyden (CaO, MnO, Fe 2 0 3 ) en 
van water, misschien ook van Ca C0 3 , door het amorphe kalcium- 
phosphaat der beenderen. Het verschijnsel acht ik vermoedelijk tot 
het gebied der absorbtie te behooren, en in zooverre zou het juist 
van gewicht zijn. Daar gelden de eenvoudige atoom- of molekuul- 
verhoudingen niet. De phosphorzure kalk der beenderen zou dus 
eene absorbeerende aantrekking uitoefenen op de knrbonaten die in 
het grondwater aanwezig zijn, en daarbij koolzuur zich afgesplitst 
hebben. Van het kolloïdale (ontwaterde) Si0 3 vond ik reeds vroeger, 
dat het uit oplossingen van koolzure alkaliën alkali absorbeert en 
koolzuur vrijmaakt, en, wat nog sterker is : van het kolloïdale 
*) 1883 Berichte 16. 2460. 
2 ) Carnot meent zelfs in twee door hem geanalyseerde apatieten eene vervanging 
van een deel Ca Fl a door Ca C0 3 te mogen aannemen C. R. 1896. 122. 1375. 
