( 341 ) 
roode M 11 O 2 nam ik waar, dat het uit eene waterige oplossing van 
K 2 SO4 eenige kali absorbeert en zwavelzuur vrijmaakt; in beide 
gevallen stelt zich een evenwicht in, afhankelijk van de eind-kon- 
centratie der absorbeerende stof en der oplossing, en van de tempe- 
ratuur. Dat bases, zuren, zouten uit hunne oplossing door amorphe 
en kolloïdale stoffen geabsorbeerd worden, heb ik vroeger aangetoond. 
Yan de amorphe phosphorzure kalk mag men aannemen, dat zij 
eene dergelijke werking uitoefent — des te meer omdat reeds 
Blarez gevonden heeft dat phosphorzuur met kalkwater in overmaat 
een kolloïdaal neerslag vormt met meer dan 3 Mol CaO. Hij vond 
bij de omstandigheden zijner proef 3.6 Mol., dat zelfs na uitwassching 
nog 3.3 was gebleven. In het barytzout verkreeg hij onder derge- 
lijke omstandigheden 3.45 Mol. Ba O J ). 
De amorphe en kolloïdale stoffen kunnen onder zekere omstan- 
digheden in kristalloïdale overgaan, en nemen dan tevens eene 
samenstelling naar eenvoudige atoomverhoudingen aan, zooals ik 
vroeger door voorbeelden bewezen heb. Eene kristallijne verbinding 
van P 2 0 5 .4 0a0 is in de Thomasslakken ontdekt. 
Men kan aannemen, dat uit zulk eene komplexe stof, als boven 
aangenomen is, ook in de natuur een kristallijn apatiet kan ontstaan. 
Daarbij kunnen de bouwsteenen verschillende phosphaten en fluo- 
ruren zijn, indien zij isomorph kunnen samenkristalliseeren. In de 
natuur komen apatieten voor, die mangaan, magnesia, ijzeroxydule, 
of ijzeroxyde bevatten, welke de kalk aequivalentsgewijze vervangen * * 3 ). 
Het komt mij voor, dat het fossiele been een voorbeeld oplevert 
van eene geologische werking in de natuur, waarbij vreemde be- 
standdeelen in eene amorphe stof worden opgenomen tot eene ab- 
sorbtie-verbinding, die als een voorlooper te beschouwen is van eene 
chemische verbinding, welke daaruit onder daarvoor gunstige omstan- 
digheden kan ontstaan; evenals wij dat waarnemen bij onze amorphe 
en kolloïdale neerslagen, of bij behandeling van amorphe of kolloï- 
dale stoffen met oplossingen van zuren, bases, zouten enz. 
Ten slotte betuig ik aan Dr. E. A. Klobbie, die mij zijne mede- 
werking bij dit onderzoek heeft verleend, en de analyse van stof 
B uitgevoerd, mijnen besten dank. 
Eene opmerking van den Heer Engelmann wordt door den Spre- 
ker beantwoord. 
') C. R. 1887. 104. 270. Deze hoeveelheid, is natuurlijk slechts als eene evenwichts- 
snmenstelling te beschouwen, afhankelijk van de temperatuur en van de bereikte 
eindsterkte van het neerslag en van het kalkwater. 
3 ) Carnot 1896 C. R. 122. 1375. 
23 * 
