( 385 ) 
sche Beschrijving van Java en Madoera, door Verbeek en Fennema”. 
Ten slotte geeft de heer Verbeek een kort overzicht van de 
nuttige mineralen van Java. 
De ertsen zijn van weinig beteekenis ; ook van de steenkolen , die 
in de eoceene formatie van Zuid-Bantam optreden, is, hoofdzakelijk 
door de zeer ongunstige ligging, niet veel te verwachten. Vangroot 
belang is echter de petroleum , die op Java uit jong-tertiaire lagen 
te voorschijn treedt, en haar oorsprong waarschijnlijk in hoofdzaak 
aan de sarcode-massa van zeer kleine, maar in onnoemelijk aantal 
voorhandene foraminiferen verschuldigd is. 
Ook Sumatra en Borneo schijnen rijk aan petroleum te zijn. 
De Heer Martin richt tot den Spreker een paar vragen, die 
door hem beantwoord worden. 
De Voorzitter dankt den Spreker en wenscht hem geluk met de 
voltooiing van zijn gewichtigen arbeid. 
Natuurkunde. — De Heer van der AVaals doet eene mededee- 
ling over : „ By zonderheden in den loop der smeltkromir.c” . 
De vergelijking (5), voorkomende in mijne mededeeling der 
vorige vergadering, nl. : 
welke geldt telkens als twee phasen van een mengsel, uit twee stof- 
fen bestaande, onder gegeven druk en bij gegeven temperatuur coëxis- 
teeren, stelt ons in staat eigenschappen der smeltkromme vast te 
stellen. 
Denken wij als voorbeeld een vast hydraat, in tegenwoordigheid van 
een oplossing bij t en p. De samenstelling van het vaste hydraat zij 
onveranderlijk, en gegeven door x mol. zout op 1 — x s mol. water ; 
de samenstelling van de vloeistof door mol. zout op 1 — x x mol. 
water. Of in de oplossing het zout al of niet gedissocieerd is, heeft 
in bovenstaande vergelijking geen anderen invloed dan dat de groot- 
waarde verkrijgt. Hetzelfde geldt voor het al of niet geassocieerd 
zijn van het oplosmiddel. Den mogelijken invloed van een derde 
omstandigheid, nl. of in de oplossing complexe molekulen, uit water 
en zout bestaande, voorkomen, bespreek ik later. 
— een essentieel positieve grootheid — een andere 
