( 429 ) 
zeer uiteenloopenden vorm met verschillend isoleermateriaal gebruikt, 
maar er ten slotte maar vier van behouden. Zij bestonden alle uit 
velletjes bladtin van 6 X 12 cM., de isoleering bestond: 
bij No. 1 uit gewoon postpapier. 
„ „ 2 „ paraffine- of waspapier. 
„ „ 3 „ enkel paraffine. 
„ „ 4 „ mica. 
De condensator No. 1 gaf, ook bij de sterkste telefonische ladingen, 
volkomen dezelfde resultaten die ik in mijn vorig opstel heb beschre- 
ven. Ik liet op een stemfl uitje voor de microfoon blazen en kon, 
door een knop los te laten, de ladingsbatterij buiten werking stellen. 
Onmiddellijk bij het loslaten van den knop werd de toon zeer duide- 
lijk een octaaf hooger, en zoodra ik den knop weer neerdrukte 
kwam hij weer op de vroegere hoogte terug. Het spreken in de 
microfoon kwam totaal onverstaanbaar uit den ongepolariseerden 
condensator. Ik liet een verhaaltje, dat mij onbekend was, voorlezen 
en meende uit een paar bladzijden een woord te verstaan, het woord 
„gekerm”. Het bleek mij later ook dat dit woord in het voorgelezene 
voorkwam. Men kan dus zonder van overdrijving beschuldigd te 
kunnen worden beweren, dat deze condensator onverstaanbaar sprak. 
De verandering van het verstaanbaar spreken in het onverstaanbaar 
spreken geschiedde onmiddellijk bij het loslaten van den drukknop ; 
het geluid werd ook weer dadelijk verstaanbaar bij het neerdruk- 
ken van den knop. De verandering van O in A ging zeer goed : 
Obrocodobro werd duidelijk Abracadabra. 
Ook de condensator No. 2 liet de octaafproef met het stemfluitje 
zeer duidelijk hooren, even goed als No. 1 dat deed. Toen ik ech- 
ter wat liet voorlezen voor de microfoon bemerkte ik, dat het geluid, 
bij het supprimeeren der ladingsbatterij, wel plotseling verzwakte en 
ook veel leelijker werd, maar dat men toch met eenige oefening en 
door zeer oplettend te luisteren ongeveer alles van hetgeen werd 
voorgelezen kon verstaan en volgen. Natuurlijk liet ik weer wat 
voorlezen dat mij onbekend was. 
Ik behoef nauwelijks te zeggen, dat deze waarneming mij zeer 
bevreemdde. Immers, men zou na die proef met de stemfluit ver- 
wachten dat ook alle andere geluiden een octaaf verhoogd zouden 
worden bij het buiten werking stellen der ladingsbatterij. En toch 
bleek uit het verstaanbaar spreken van dezen condensator zonder 
30 
Verslagen der Afdeeling Natunrk. Dl. V. A°. 1896/97. 
